Waarom je hier zit

Je bedrijf maakt elke dag data aan zonder dat iemand erom vraagt. Transacties, bezoeken aan de website, wat mensen bekeken en wat ze uiteindelijk kochten, metingen van machines en diensten. Die data is er al. De vraag is of iemand er iets uit haalt.

Data is informatie, en informatie is waar beslissingen op rusten. Wie in maart ziet dat een product wegzakt, stuurt in april bij. Wie het pas in december leest in een jaarrapport, kijkt naar geschiedenis.

Concreet gebruik je die data om voorraad op te volgen, aankoopgewoonten en trends te herkennen, en patronen te vinden die je met het blote oog mist. Besluitvormers hebben ze nodig om snel te kunnen schakelen, van koers te veranderen en de concurrentie voor te blijven.

Van ruwe data naar een verhaal

Voor je iets kan vertellen met data, moet ze door vier stappen. Deze cursus volgt precies die volgorde, dus je herkent ze straks terug.

1. Identificeren. Welke data heb je, en waar staat ze.
2. Opkuisen. Fouten, dubbels en lege velden eruit.
3. Transformeren en modelleren. De tabellen aan elkaar knopen tot een geheel.
4. Verwerken tot een verhaal. Rapporten en dashboards waar iemand anders iets aan heeft.

Vijf soorten analyse

Niet elke analyse beantwoordt dezelfde vraag. Deze vijf komen in de literatuur steeds terug.

De diagnostische analyse verloopt in drie stappen: je zoekt de afwijkingen in de gegevens, je verzamelt alles wat met die afwijkingen te maken heeft, en je verklaart ze met statistische technieken.

In deze cursus blijf je vooral bij de eerste twee. Wat is er gebeurd, en waarom.

Woorden die je nog gaat tegenkomen

• Telemetriegegevens. Metingen op afstand, bijvoorbeeld temperatuur, luchtvochtigheid of hartritme, die vaak draadloos naar een andere locatie worden gestuurd.
• KPI. Kritieke prestatie-indicator. Laat je de prestaties van je organisatie, team of medewerkers meten.
• ROI. Return on investment. Het rendement van een investering.

De drie versies van Power BI

Power BI is geen enkel programma maar een set van tools. Drie daarvan gebruik je in deze cursus.

Power BI Desktop

Een programma dat je installeert op je eigen machine. Alleen beschikbaar voor Windows. Hier maak je je semantisch model aan. Desktop bestaat uit vier bouwstenen.

• Semantisch model. De data of informatie in je datamodel. Je koppelt Power BI Desktop aan een bestaand semantisch model, of je maakt er zelf een. In dat tweede geval verbind je met je brondocumenten via zogenaamde queries, bewerkt je die queries, en laadt je de nieuwe structuur in je datamodel.
• Visualisaties. Een grafiek, een tabel, of wat dan ook dat je data grafisch weergeeft.
• Canvas. De rapportpagina waarop je die grafieken plaatst. Hoogte, breedte en plaats van elke visual pas je vrij aan. De enige beperking is het formaat van de pagina.
• Rapporten. Meerdere pagina's met verschillende visualisaties, samengevoegd tot een geheel.

Power BI Service

De versie in de cloud, dus niet gebonden aan Windows. Omdat ze niet op je eigen machine staat, kan je van hieruit resultaten delen met collega's en samen aan een project werken.

Je vindt er dezelfde bouwstenen terug als in Desktop, plus een vijfde.

• Dashboards. Denk aan een coverpagina. Een enkele pagina met de belangrijkste cijfers uit je rapport. Een dashboard bestaat uit tegels: visuals die je vanuit een of meer rapporten vastpint. Tegels bestaan dus alleen in de Service.

Visualisaties en rapporten maak je in de Service op vrijwel dezelfde manier als in Desktop.

De werkwijze in deze cursus is daarom: bouwen in Desktop, publiceren naar de Service, daar verder werken vanop een andere plek of samen met collega's, en er een dashboard bovenop zetten.

Power BI Mobile

Een app voor je telefoon of tablet. Daarmee bekijk je de data die je in de Service hebt gezet, onderweg.

Power BI en Microsoft Fabric

Power BI staat niet op zichzelf. Microsoft heeft er een breder platform rond gebouwd, Microsoft Fabric. Het onderscheid is eenvoudiger dan het lijkt.

Voor deze cursus verandert dat niets aan je werkwijze. Je bouwt in Power BI Desktop en publiceert naar de Power BI Service. Fabric komt pas in beeld wanneer je organisatie zwaardere data-onderdelen nodig heeft, of een functie wil die rekenkracht van een capaciteit vraagt, zoals Copilot in Power BI.

Twee gereedschappen die op elkaar lijken

Power BI en Excel doen op het eerste gezicht hetzelfde. Je haalt data binnen, je rekent, je maakt een grafiek. Ook de manier waarop je met andere gegevensbronnen verbindt lijkt sterk op elkaar.

Het verschil zit in waar ze sterk in zijn. Excel is makkelijk. Power BI wint het op visualisatie, en vooral op delen: een Excel-rapport doorsturen is en blijft lastig.

Tien verschillen die er in de praktijk toe doen

Databronnen: dezelfde motor, een ander bereik

Een misverstand dat blijft rondhangen, is dat Power Query alleen in Power BI zit. Dat is niet zo. Excel voor Windows en Excel voor Mac hebben Power Query ingebouwd, onder Gegevens en dan Gegevens ophalen. Het is dezelfde editor en dezelfde formuletaal M als in Power BI Desktop.

Het verschil zit in het bereik. Niet elke Excel-versie ondersteunt elke connector, en Power BI heeft er meer. Daarbovenop heeft Power BI ook Power Query Online en dataflows. Dan draait het voorbereiden van je data in de cloud in plaats van op jouw machine, en kunnen meerdere rapporten diezelfde voorbereide data hergebruiken.

Wanneer kies je wat

Vijf rollen rond dezelfde data

Rond data werken meestal vijf soorten mensen. In een klein bedrijf zit dat in een of twee personen, in een groot bedrijf zijn het vijf teams. Weten wie wat doet, helpt je vooral om te weten bij wie je moet zijn als je vastzit.

Data-analist

De data-analist maakt van ruwe cijfers iets waar iemand een beslissing op kan nemen. Hij haalt de data binnen, kuist ze op, bouwt het model en maakt de rapporten.

Hij vraagt vooraf aan de mensen die het rapport gaan gebruiken welke cijfers ze nodig hebben. Achteraf beheert hij ook wat hij gemaakt heeft: de rapporten, de dashboards, de werkruimten en de semantische modellen eronder, met de juiste rechten erop.

Bedrijfsanalist

De bedrijfsanalist kent het bedrijf en leest wat er uit de cijfers komt. Hij ziet dat een marge zakt en weet welke klant of welke afspraak daarachter zit.

Hij bouwt de rapporten meestal niet zelf, maar bepaalt wel welke vragen erin thuishoren. Het verschil met de data-analist zit dus niet in de data, maar in wat ze ermee doen.

Data-engineer

De data-engineer zorgt dat de data er is en blijft. Hij legt de verbindingen tussen de systemen van het bedrijf en de plek waar jij je data ophaalt, en houdt die stroom aan de praat.

Komt jouw data uit vier systemen die elkaars taal niet spreken, dan is hij degene die daar een bruikbaar geheel van maakt. Als data-analist werk je nauw met hem samen, vooral om bij de juiste bronnen te kunnen.

Data scientist

De data scientist zoekt in de data naar patronen die niemand vooraf bedacht had. Waar jij toont wat er gebeurd is, probeert hij te zeggen wat er waarschijnlijk gaat gebeuren.

Hij vertrekt van een vermoeden, test dat, en klopt daarna vaak bij de data-analist aan voor de visualisatie en de rapportage. De twee rollen liggen dus dichter bij elkaar dan ze lijken.

Databasebeheerder

De databasebeheerder houdt de databank recht: beschikbaar, snel en veilig. Back-ups, herstel na een panne, en wie welke toegang krijgt.

Voor jou is hij vooral de persoon die de deur opent naar een bron waar je nog niet aan kan. Hij kijkt naar de gezondheid van de databank, niet naar wat er inhoudelijk in staat.

Eerst installeren

Power BI Desktop is een programma dat je op je eigen Windows-machine zet. Er zijn twee manieren om eraan te komen.

Manier 1, het installatiebestand. Haal Power BI Desktop als installatiebestand uit het Microsoft Download Center. Klik op Download en kies de 64-bitversie: de 32-bitversie wordt niet meer ondersteund. Het bestand bevat alle talen in één pakket.

Open het Microsoft Download Center in een nieuw tabblad

Manier 2, uit de Microsoft Store. Zoek daar op Power BI Desktop en installeer het vandaar. Updates komen dan automatisch binnen, en meestal heb je er geen beheerdersrechten voor nodig.

Volg daarna de instructies op het scherm. Na de installatie vind je Power BI Desktop terug via Windows Start, onder Recent toegevoegd.

‹›

1 / 2

Die knop Aanmelden mag je nu overslaan

Rechtsboven staat Aanmelden. Je hebt dat nog niet nodig, want je werkt voorlopig lokaal. Aanmelden komt terug bij de Power BI Service, de cloudversie.

Wil je toch inloggen, dan kan dat, maar je hebt er een school- of werkadres voor nodig. Met een gmail-adres lukt het niet.

De interface

Het venster valt uiteen in zes zones. Neem even de tijd om ze te zoeken op je eigen scherm, want de rest van de cursus verwijst er voortdurend naar.

1. Het lint. Bovenaan, opgedeeld in groepen met knoppen. Welke groepen je ziet hangt af van het tabblad dat je hebt gekozen.
2. De rapportpagina of het canvas. Het grote witte vlak in het midden. Hier bouw je je visualisaties.
3. De weergaven, links. Zie hieronder.
4. De paginatabs. Onderaan. Een rapport kan meerdere pagina's hebben. Je voegt toe, hernoemt en verwijdert.
5. Het visualisatiepaneel. Rechts. Hier kies je het soort grafiek en beslis je welke velden erin komen. Met het pijltje rechtsboven klap je het dicht.
6. Het veldenpaneel. Uiterst rechts. In Power BI zelf heet het deelvenster nu Gegevens (Data); in deze cursus noemen we het het veldenpaneel. Het overzicht van je tabellen met hun kolommen, klaar om naar het visualisatiepaneel of naar de filters te slepen.

Die weergaven links zijn belangrijk genoeg om apart te zetten. Je zal er de hele cursus tussen wisselen.

Wat je nu doet

Deze les heeft een korte oefening en daarna een pak achtergrond. Eerst de oefening. Ze bestaat uit drie stappen en meer moet je nu niet doen.

Download het oefenbestand (CSV)

Start het downloaden niet, open dan het bestand in Google Drive en gebruik daar de downloadpijl rechtsboven.

‹›

1 / 4

Klaar. De Query Editor die nu opent, is het onderwerp van de volgende les. Sluit hem niet af.

Laden of transformeren

Rechtsonder in het voorbeeldvenster staat de knop Laden, met een pijltje ernaast. Achter dat pijltje zit Gegevens transformeren. De keuze tussen die twee bepaalt je hele verdere werkwijze.

De Query Editor is een apart gereedschap binnen Power BI Desktop. Daarin bereid je je data voor: rijen en kolommen weghalen of toevoegen, en veel meer. Pas daarna gaat de opgeschoonde data je model in.

Wat je in dat voorbeeld al ziet

Kijk nog even naar het voorbeeldvenster van hierboven. Power BI heeft de kolommen Column1, Column2, Column3 genoemd, en de echte kolomnamen staan in de eerste rij. Verder zitten er dingen in die je niet nodig hebt: een lange kolom met notities, en onderaan een lege regel plus een bronvermelding van het IMF.

Dat is normaal. Data die meteen bruikbaar is, bestaat zelden. Dat opruimen doe je in de Query Editor, en dat is precies waar de volgende twee lessen over gaan.

Hier stopt het doen. De rest is om te weten.

De oefening is klaar. Wat hierna komt hoef je nu niet uit te voeren. Het staat er zodat je weet wat er bestaat: andere soorten bronnen, data rechtstreeks van het web, een Excel-bestand met meerdere tabellen, en wat er gebeurt nadat je geladen hebt. Bij de eindopdrachten komt dat terug, en dan doe je het zelf.

Waar je data vandaan kan komen

Klik op Gegevens ophalen en je krijgt de volledige lijst met bronnen te zien. Die lijst is lang, en een stuk langer dan wat je Excel-versie aanbiedt.

Staat je bron er toch niet bij, dan is er nog de generieke ODBC-connector. Dat gebeurt zelden.

Je bent ook niet beperkt tot een bron per project. Je kan een bestand uit een SQL Server-databank combineren met een bestand uit Excel en een lijst uit SharePoint, allemaal in hetzelfde datamodel.

Wat Power BI je daarna vraagt hangt af van de bron. Bij SQL wil hij de servernaam, de locatie en je inloggegevens. Bij een Excel-bestand alleen de plaats op je schijf.

Data van het web halen, en waarom dat soms mislukt

De techniek zelf blijft nuttig, dus loop ze toch even door. Typ web in het zoekveld van Gegevens ophalen, kies Web en klik op Verbinden. Er gaat een veld open waar je een adres in plakt. Power BI haalt die pagina op en zoekt er zelf de tabellen in.

‹›

1 / 3

Dat lukt bij pagina's die hun tabel gewoon meesturen. Het mislukt in twee gevallen: wanneer de tabel pas door de browser wordt opgebouwd, en wanneer de eigenaar van de site alles blokkeert wat geen echte bezoeker is. De IMF-pagina van deze oefening valt intussen in die tweede groep.

De Navigator: kiezen wat je binnenhaalt

Bij een bron die meer dan een tabel bevat, opent de Navigator: een webpagina met verschillende tabellen, een Excel-werkmap met meerdere bladen, of een databank. Links staan de onderdelen, rechts zie je een voorbeeld van wat je aanduidt. Bij een enkel CSV-bestand krijg je die keuze niet, want daar valt niets te kiezen.

Klik je bij een webpagina op Document, dan krijg je een tabel die duidelijk niet is wat je zoekt. Schakel daarom van tabelweergave naar webweergave. Nu zie je de pagina zoals ze eruitziet, opgedeeld in tabellen, en herken je welke je nodig hebt. Selecteer die in de webweergave, en links springt ze mee aan. Schakel terug naar tabelweergave en de juiste data staat er.

‹›

1 / 4

Een tweede bron: een Excel-bestand

Kies Excel en klik op Verbinden. Blader naar de plek waar je bestanden staan en selecteer AdventureWorks_Database.

Power BI analyseert het bestand, kijkt wat erin zit, en opent de Navigator met alles wat hij gevonden heeft.

‹›

1 / 2

Je ziet er zowel benoemde tabellen als onbenoemde bladen. Dat is verwarrend, maar er is een logica. Kijk naar de inhoud van Sheet2 en je ziet dat die identiek is aan de tabel Calendar. Sheet3 is Customer, Sheet4 is Product, enzovoort.

De reden: als een bereik in Excel een tabelnaam heeft gekregen onder Tabelontwerp, dan neemt Power BI zowel die naam als het blad op in de Navigator. Je ziet dus twee keer hetzelfde.

Wat er daarna gebeurt

Power BI verbindt met de bron en maakt een kopie van de brondata. Je tabellen verschijnen rechts in het veldenpaneel. Je scherm blijft wel leeg, want je staat nog in de rapportweergave en je hebt nog niets op het canvas gezet.

‹›

1 / 4

Selecteer een tabel in het veldenpaneel en ga naar de tabelweergave. Daar zie je precies uit welke kolommen ze bestaat.

Sla op en kijk naar de bestandsgrootte

Bewaar je bestand, via het menu Bestand of via het diskettepictogram. Zet het even in dezelfde map als de originele Excel-bestanden. Dat hoeft niet, maar zo zie je meteen iets opvallends.

‹›

1 / 2

Het Power BI-bestand is veel kleiner dan het Excel-werkblad. Verbazend, want Excel slaat zijn bestanden al gecomprimeerd op. Power BI comprimeert dus aanzienlijk beter.

De modelweergave

Het derde pictogram links is de model- of relatieweergave. Daar zie je je tabellen, hun velden, en de relaties die Power BI zelf al heeft aangelegd. Daar komt een volgend deel uitgebreid op terug.

‹›

1 / 2

Nog een soort rommel: een tabel die voor mensen gemaakt is

Rommel komt in soorten. Het tweede bestand in de map DATA is een beter voorbeeld van wat je in het echt tegenkomt.

Voor een mens ziet die tabel er niet eens zo slecht uit. Voor Power BI wel. Vijf dingen zitten in de weg:

• De kleuren betekenen iets voor jou, maar niets voor Power BI.
• De bovenste rijen staan er alleen om jou extra informatie te geven.
• De maanden van 2016 staan verspreid over verschillende kolommen. Overzichtelijk om te lezen, onbruikbaar om een model mee te bouwen.
• De kolom Grand Total is overbodig. Die cijfers staan al in de tabel en Power BI rekent ze zelf uit.
• Er staan subtotalen tussen, op verschillende plaatsen.

Dat opruimen doe je in de Query Editor, en dat is precies wat de volgende twee lessen zijn.

Vier zones

De Query Editor is een apart venster. Ook hier oriënteer je je eerst.

1. Het lint, bovenaan, met groepen en knoppen.
2. De queries, links. Een per tabel die je hebt binnengehaald.
3. De gegevens van de geselecteerde query, in het midden, klaar om bewerkt te worden.
4. De query-instellingen, rechts, met de toegepaste stappen.

Linksonder staat hoeveel kolommen en rijen de geselecteerde query bevat. Handig om in het oog te houden terwijl je filtert.

Rechtsklikken op een kolomkop

Klik met de rechtermuisknop op een kolomkop en er verschijnt een menu met de meest gebruikte bewerkingen. Diezelfde bewerkingen vind je ook in het lint terug, maar via rechtsklikken gaat het sneller.

‹›

1 / 2

Probeer ze gerust uit. Je kan niets stukmaken, en dat is precies wat de volgende alinea uitlegt.

Toegepaste stappen: je kan altijd terug

Elke bewerking die je doet wordt bewaard als een stap in de lijst Toegepaste stappen, rechts. Je kan op elk moment naar een vorige stap terugkeren, die aanpassen, verwijderen, of er een nieuwe tussen schuiven.

Een stap aanpassen doe je met het tandwiel ernaast. Je kan stappen ook wegnemen of hun volgorde veranderen. Wil je er een tussenvoegen, ga dan eerst naar de plek in de lijst waar je wil zijn. Zodra je daar een nieuwe bewerking start, waarschuwt Power BI je dat je een stap gaat invoegen.

De stappen blijven bewaard, ook nadat je het bestand hebt afgesloten en later opnieuw opent.

Achter de knoppen zit M

De Query Editor schrijft je stappen weg in een taal die M heet. Je kan dat script bekijken en desnoods rechtstreeks aanpassen.

Het goede nieuws: veruit het meeste kan je gewoon via de knoppen doen. M leren is niet nodig om deze cursus te volgen. Wil je er meer over weten, dan staat de documentatie van Microsoft over Power Query M-formules klaar.

Vernieuwen: de stappen opnieuw laten lopen

Verandert er iets aan de data in je bron, dan hoef je niets over te doen. Klik op Vernieuwen en Power BI haalt alle bronnen opnieuw binnen en voert al je toegepaste stappen automatisch nog eens uit.

‹›

1 / 2

Wordt zelfs dat klikken je te veel, dan kan de verversing ook automatisch. Dat komt later in de cursus aan bod.

Waar je naartoe werkt

De tabel die je van het IMF haalde is bruikbaar maar rommelig. In deze les breng je ze stap voor stap in vorm. Werk de stappen in volgorde af, want de lijst Toegepaste stappen bouwt op zichzelf verder.

Stap 1: fatsoenlijke kolomnamen

Je kolommen heten nu Column 1, Column 2, enzovoort. Niet handig. De tweede rij bevat de namen die je wil: Country, Subject Descriptor, Units, Scale.

Dat gaat in twee bewegingen. Eerst haal je de rij erboven weg, daarna maak je van de nieuwe bovenste rij de kolomkop.

1. Ga naar het tabblad Start en kies Rijen verwijderen, dan Bovenste rijen verwijderen. Geef 1 in en klik op OK.
2. Nog steeds op Start: klik op Eerste rij als kop gebruiken.

‹›

1 / 3

Je kolommen hebben nu een betekenisvolle naam. Klaar ben je nog niet.

Stap 2: kolommen weghalen die je niet nodig hebt

Met de pijltjes links en rechts blader je door de kolommen. Country, Subject Descriptor, Units en Scale mogen blijven. De kolom met de landspecifieke opmerkingen niet. Selecteer die en klik op Start, dan Kolommen verwijderen.

Loop de rest ook even na. De jaartallen blijven staan, daar komt de volgende stap op terug, maar Column 14 mag weg.

Stap 3: de jaarkolommen naar rijen

Elk jaar staat nu in een eigen kolom. Dat leest fijn in Excel, maar het werkt niet voor een datamodel. Je wil twee kolommen: een met het jaar, en een met het bijhorende BNP.

Selecteer de eerste jaarkolom, houd Shift ingedrukt en klik de laatste jaarkolom aan. Ga naar het tabblad Transformeren, niet Start, en klik op Draaitabel van kolommen opheffen.

‹›

1 / 2

Je hebt nu een rij per land en per jaar, in plaats van een brede tabel met een kolom per jaar.

Stap 4: de twee nieuwe kolommen hernoemen

Die twee nieuwe kolommen heten Attribute en Value. Dubbelklik op de kop en typ de juiste naam.

• Attribute wordt Year
• Value wordt Bruto nationaal product, of GDP als je in het Engels blijft

Stap 5: lege waarden eruit filteren

Je wil alleen echte cijfers in je model. Klik op het pijltje naast de kop van de BNP-kolom en scroll naar beneden om te zien of er n/a-waarden tussen zitten. Vind je er, dan vink je ze uit. In deze dataset zijn er geen.

Je kan ook het filter Lege verwijderen gebruiken. Het resultaat is hetzelfde: lege velden gaan niet mee naar je datamodel.

Stap 6: het datatype rechtzetten

Klik op het ABC-pictogram in de kop van de BNP-kolom. Daar staat Tekst. Dat klopt niet, want het zijn getallen. Kies in de lijst een ander type, bijvoorbeeld Decimaal getal. Het pictogram naast de naam verandert mee.

Wil je meerdere kolommen tegelijk aanpakken, selecteer ze dan met Shift en klik in het tabblad Transformeren op Gegevenstype detecteren.

Bij Country, Subject Descriptor, Units en Scale verandert er niets, en dat klopt: dat is echt tekst. Bij Year verandert het type wel, naar Geheel getal. Voorlopig is dat prima.

De datatypes op een rij

Een datatype is het soort gegeven dat in een kolom zit. Door aan elke kolom het juiste type toe te wijzen, houd je de gegevens consistent van record tot record. Dit zijn de gangbare types in Power BI.

Stap 7: sluiten en toepassen

Je voorbereiding zit erop. Ga terug naar het tabblad Start en klik op Sluiten en toepassen. Daarmee gaat de opgeschoonde data je datamodel in en kan je beginnen visualiseren.

De fouten die daarna verschijnen

Eerst krijg je een gele melding dat er wijzigingen in behandeling zijn. Doe daar niets mee. Laat de toepassing haar werk doen en heb geduld.

‹›

1 / 2

Als alles verwerkt is, meldt Power BI dat er fouten in een van je queries zitten. Klik op Fouten weergeven. De Query Editor gaat open, vaak achter je visualisatiescherm, en links staat er een nieuwe map Queryfouten bij. Klik daar op error in de BNP-kolom en je ziet de precieze fout.

‹›

1 / 2

Het probleem: de omzetting van tekst naar getal loopt vast op een komma. Die komma komt alleen voor bij landen met een BNP boven 999.999 dollar. Vervang je hem in de hele kolom, dan is de fout weg.

1. Selecteer links opnieuw je query.
2. Ga in Toegepaste stappen een stap terug, zodat de omzetting van het type ongedaan is.
3. Rechtsklik op de kolomkop en kies Waarden vervangen.
4. Klik op Invoegen. Er komt een extra stap bij.
5. Geef de komma in als te vervangen waarde. Laat het andere veld leeg, of zet er een punt.
6. Ga terug naar de laatste stap en klik opnieuw op Sluiten en toepassen.

‹›

1 / 4

De gekleurde balkjes onder je kolomkoppen

Onder elke kolomkop loopt een dun balkje. Soms volledig groen, soms deels donkergrijs, soms deels rood. Dat is geen decoratie.

Zet de analyse aan via het tabblad Weergeven, groep Voorbeeld van gegevens, en vink Kolomkwaliteit, Kolomdistributie en Kolomprofiel aan.

Kolomkwaliteit

• Het donkergrijze deel is het percentage lege velden.
• Het rode deel is het percentage fouten.

Kolomdistributie

• BevragingsID: alle waarden zijn uniek, dus allemaal verschillend.
• Workshop: twaalf verschillende waarden, waarvan er een slechts een keer voorkomt.
• Cursist: eenenveertig verschillende cursisten, waarvan achtendertig uniek. Sommige cursisten volgden dus meerdere workshops.

Kolomprofiel

Samengevat: zeven regels voor zuivere data

• Zorg dat de juiste gegevenstypen gebruikt worden.
• Verwijder onnodige kolommen en rijen.
• Vermijd herhaalde waarden.
• Vervang numerieke kolommen door metingen.
• Verminder kardinaliteiten. (komt terug in het gevorderde deel)
• Analyseer de modelmetadata. (komt terug in het gevorderde deel)
• Vat gegevens samen waar dat kan.

Extra: transponeren

Niet nodig voor de oefening hierboven, wel goed om te kennen. Soms ziet een tabel er voor een mens prima uit, maar ligt ze verkeerd om voor geautomatiseerde queries. Wil je dit uitproberen, haal dan het bestand Test-transpose binnen.

‹›

1 / 4

De stappen daarna:

1. Tabblad Start, Eerste rij als veldnamen gebruiken. De jaren komen nu in de kolomkoppen te staan.
2. Benoem kolom 1 en 2 als Regio en Categorie.

In de kolom Regio staan nu null-waarden. Die kan je invullen: tabblad Transformeren, Doorvoeren, Omlaag. Elke null wordt vervangen door de waarde die erboven staat. Naar boven doorvoeren kan ook.

‹›

1 / 3

Daarna hef je opnieuw de draaitabel op, zodat de jaren en waarden weer in twee kolommen belanden.

Waarom niet alles in een tabel kan

Een eenvoudige databank kan uit een enkele tabel bestaan. In de praktijk heb je er bijna altijd meer nodig: een voor producten, een voor bestellingen, een voor klanten.

Twee woorden komen daarbij steeds terug.

• Een record is een rij. Het brengt alle informatie over een ding of een persoon samen. In een tabel Producten staat in elke rij een product, met de naam, de prijs, het ID en de leverancier.
• Een veld is een kolom. Het is een enkel soort informatie dat in elke rij terugkomt, bijvoorbeeld de naam of de prijs.

‹›

1 / 2

Twee principes waar alles op rust

Daaruit volgen vijf regels waar een goed ontwerp aan voldoet:

• Geen dubbele gegevens.
• Opgesplitst in tabellen per onderwerp.
• Correcte en volledige gegevens.
• Alles aanwezig wat het programma nodig heeft om de informatie uit de tabellen samen te voegen.
• Passend bij wat je met de gegevens wil doen en wil rapporteren.

Het ontwerpproces in acht stappen

1. Behoefteanalyse. Bepaal het doel van je databank. Dat stuurt alle stappen erna.
2. De gegevens zoeken en ordenen. Verzamel alles wat je wil vastleggen, van productnaam tot ordernummer.
3. Opsplitsen in tabellen. Verdeel in hoofdonderwerpen zoals Producten of Orders. Elk onderwerp wordt een tabel.
4. Gegevens omzetten in kolommen. Bepaal wat je per tabel bewaart. Een tabel met werknemers krijgt bijvoorbeeld Achternaam en Datum in dienst.
5. Primaire sleutels aanduiden. Kies per tabel een kolom die elke rij uniek maakt, zoals Product-id of Ordernummer.
6. Relaties instellen. Bepaal hoe de gegevens in de ene tabel zich verhouden tot die in de andere. Voeg velden of tabellen toe waar dat de relatie duidelijker maakt.
7. Het ontwerp bijschaven. Maak de tabellen, vul er wat voorbeeldrijen in, en kijk of je eruit krijgt wat je zocht.
8. Normalisatieregels toepassen. Controleer de structuur en pas aan waar nodig.

Stap 1 in detail: de behoefteanalyse

Weet je waar de databank voor dient, dan maak je onderweg betere keuzes. Bekijk hem daarom vanuit elke hoek. Bouw je iets voor een openbare bibliotheek, dan moet je zowel aan de leners denken als aan het personeel.

Informatie verzamel je op drie manieren:

• Praat met de mensen die de databank gaan gebruiken.
• Bekijk de bestaande formulieren: facturen, urenstaten, enquetes.
• Pluis de bestaande systemen uit, zowel de papieren als de digitale.

Maak daarna een lijst van wat je wil opslaan en van de entiteiten die erachter zitten: mensen, voorwerpen, plaatsen, gebeurtenissen. Bijvoorbeeld:

Die lijst wordt later je overzicht van tabellen en velden.

Weet je eenmaal welke gegevens erin komen, waar ze vandaan komen en waarvoor ze dienen, dan pas begin je te bouwen. Databanken maken vraagt methode.

Twee manieren om die analyse te doen

Er bestaan twee scholen, allebei genoemd naar hun bedenker.

Top-down: van globaal naar detail

Bij een top-down analyse bepaal je vier zaken: entiteitstypen, entiteiten, attributen en sleutels.

Entiteitstypen

Groepen waarover je dezelfde soort informatie bijhoudt.

Entiteiten

De individuele exemplaren binnen zo'n type. Elke rij beschrijft er een: een klant, een boek, een bestelling.

Attributen

De kenmerken van een entiteit. Een attribuut kan drie rollen spelen.

• Identificeren. Het maakt het object uniek. Ken je het studentennummer, dan weet je over welke student het gaat.
• Beschrijven. Het zegt iets over de entiteit, bijvoorbeeld de geboortedatum van die student.
• Verwijzen. Het legt een link naar een entiteit van een ander type.

Bottom-up: vertrekken van wat er al is

De bottom-up analyse begint bij bestaande informatie. Ze voorkomt drie problemen: overbodige gegevens, tegenstrijdigheden en inefficientie.

Daarbij onderscheid je drie soorten gegevens:

De werkwijze zelf zie je het best aan een bestelbon. Je haalt er alle gegevens uit, zet ze in een tabel, en splitst die stap voor stap op.

‹›

1 / 5

Je blijft opsplitsen zolang het kan, legt de koppelingen tussen primaire en externe sleutels, en geeft de entiteiten hun naam.

Herhalende groepen zijn een alarmsignaal

Kijk naar het voorbeeld hieronder. Elke student heeft daar Klasse1, Klasse2 en Klasse3 als aparte kolommen. Zulke herhalende velden wijzen bijna altijd op een ontwerpprobleem.

‹›

1 / 2

Zet je die klassen in een aparte tabel, dan verschijnt student 1022 drie keer, maar de kolom Klasse bestaat nog maar een keer. Dat is precies de bedoeling.

Deze les in het kort

Anderhalve minuut die je de rest van deze les een stuk makkelijker maakt: wat een sleutel is, hoe twee tabellen aan elkaar hangen, en waaraan je ziet dat je een relatie vergeten bent.

Waarom het model belangrijker is dan het beeld

Het opbouwen van je model is belangrijker dan de visualisatie. Zonder een goed model maak je geen goede analyse, geen goede visualisatie en geen goed rapport. En dus trek je ook niet de juiste conclusies en neem je niet de juiste beslissingen.

Tijd om naar de magie van relaties te kijken.

Primaire sleutel

De primaire sleutel is het attribuut dat een rij uniek maakt. Zonder primaire sleutel is een tabel geen relationele tabel.

Denk aan een adres. Zijn de rijen in je tabel boeken, dan is de primaire sleutel het ISBN-nummer.

Er gelden drie voorwaarden:

• De waarden moeten uniek zijn. Let op: het gaat om de gegevens in de rijen, niet om de kolomnamen.
• Elke tabel heeft er precies een, en het opgeven ervan is verplicht. Ze mag wel uit meerdere kolommen bestaan.
• Geen enkele waarde mag leeg of null zijn.

Externe sleutel

Externe sleutels bestaan om dubbele gegevens tegen te gaan. Ze verwijzen naar attributen van een andere entiteit.

Een externe sleutel is een kolom, of een set kolommen, die verwijst naar de primaire sleutel in een andere tabel. Je hoeft daarvoor niets speciaals te configureren of aan te duiden bij het maken van je databank.

‹›

1 / 2

Gerelateerde gegevens

Entiteitstypen kunnen relaties hebben met andere entiteitstypen. Zo ontstaat er een netwerk van links tussen je tabellen.

Soms heb je een extra entiteit nodig, alleen maar om twee tabellen aan elkaar te koppelen.

Het ERD: je model op papier

Een entiteit is de persoon, de plaats of het ding waarover je gegevens verzamelt. Een entiteit-relatiediagram of ERD tekent grafisch de relaties tussen die entiteitstypen en hun attributen. Het is een abstracte beschrijving van je datamodel. Je ziet hetzelfde principe terug in UML.

Vier soorten relaties

‹›

1 / 4

Twee soorten tabellen in je model

Ga naar de modelweergave (Model view) en je ziet de tabellen met de relaties die Power BI zelf al heeft aangelegd.

Dat automatisch aanmaken kan je uitzetten: Bestand, dan Opties en instellingen, dan Opties. Ga daar onder HUIDIG BESTAND naar Gegevens laden en haal het vinkje weg bij het automatisch detecteren van nieuwe relaties na het laden.

De relaties die er al liggen haal je weg door met de muis over de lijn te gaan, tot ze geel oplicht, en dan rechts te klikken en Verwijderen te kiezen.

Schik je tabellen daarna bewust: de datatabellen onderaan, de look-uptabellen bovenaan. Dat patroon consequent aanhouden scheelt later veel zoekwerk. Vaak wordt daarvoor ook het sterschema gebruikt.

Look-uptabellen, ook dimensietabellen genoemd

Ze beantwoorden de vragen wie, wat, waar, wanneer en eventueel hoe.

• Wie kocht: Customer
• Wat kocht hij: Product
• Waar kocht hij het: Territories
• Wanneer kocht hij: Calendar

‹›

1 / 2

Ze zijn meestal klein in aantal rijen maar breed in kolommen. Het aantal producten is beperkt, een jaar heeft altijd twaalf maanden, en het aantal provincies in Belgie verandert niet. Bij honderdduizend transacties heb je zelden honderdduizend verschillende klanten bediend.

Datatabellen, ook feitentabellen genoemd

Die registreren transacties en kunnen enorm groot worden, tot miljoenen rijen. Je vindt er vooral cijfers in waar Power BI mee kan rekenen. Dezelfde waarde mag er meermaals in voorkomen: een product wordt door meerdere klanten gekocht.

Waarom een relatie ontbreken zo verraderlijk is

Je data zit verspreid over verschillende tabellen. De klant staat in Customer, zijn aankopen staan in Sales. Zonder relatie tussen die twee krijg je geen foutmelding. Je krijgt een grafiek die er normaal uitziet en die niet klopt.

‹›

1 / 3

Een relatie leggen via Relaties beheren

1. Ga naar het tabblad Model maken (Modeling), groep Relaties, en klik op Relaties beheren.
2. Klik op Nieuw in het venster dat opent.
3. Kies Product in het eerste keuzemenu en Sales in het tweede.

‹›

1 / 2

Staat er in beide tabellen een kolom met dezelfde naam en hetzelfde datatype, dan herkent Power BI die zelf en geeft hij ze een grijze achtergrond.

Twee instellingen onderaan verdienen aandacht.

Klik op OK en daarna op Sluiten. Ga naar je modelweergave om het resultaat te zien.

De snellere manier: slepen

Klik in de tabel Product op ProductKey, houd de muisknop ingedrukt en sleep naar ProductKey in de tabel Sales.

Er verschijnt een lijn met een richting. Power BI zoekt zelf uit welke de look-uptabel is en welke de datatabel. Als alles klopt, wijst de richting van de look-uptabel naar de datatabel.

Aan de ene kant staat een 1, aan de andere kant een ster. Dat is de one-to-many relatie: een klant heeft een unieke CustomerKey, maar die sleutel komt meermaals voor in Sales, want die klant kocht meerdere keren.

Op dezelfde manier leg je de rest:

• CustomerKey uit Customer naar CustomerKey in Sales
• SalesTerritoryKey uit Territories naar SalesTerritoryKey in Sales
• Date uit Calendar naar OrderDate in Sales

En dan nog de tabel Budget, die je met alle attributen van Product en Calendar kan combineren:

• ProductKey uit Product naar ProductKey in Budget
• Month uit Budget naar Date in Calendar

Wat je in deze les doet

Je krijgt een vlakke tabel met 675.368 verkooptransacties en je bouwt daar zelf een sterschema uit. Alles wat je in de vorige twee lessen in theorie zag, doe je hier een keer echt.

1. Download het bestand Sales.csv en bewaar het lokaal.
2. Open een nieuw Power BI-document en zet de regionale instellingen goed.
3. Haal het bestand binnen en ga naar de Query Editor.
4. Kijk welke dimensies je in deze tabel kan onderscheiden.

‹›

1 / 3

Van vlak naar ster

Deze tabel is heel vlak, maar er zitten wel degelijk dimensietabellen in verscholen. Dimensietabellen, ook look-uptabellen genoemd, bevatten de beschrijvende informatie die antwoordt op wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe.

Ze bevatten geen duplicaten. Precies daardoor kan je er altijd een one-to-many relatie mee leggen naar de feitentabel.

Zet je die dimensietabellen rond je feitentabel, dan ontstaat een ster. Dat maakt je model schaalbaar en overzichtelijk, en het maakt je DAX-formules een stuk eenvoudiger.

Welke dimensies zie jij? In deze tabel zitten er zes: Product, Datum, Geografie, Manufacturer, Customer en Campaign.

Het conceptuele model

Stap 1: de feitentabel klaarzetten

1. Noem je tabel FactSales.
2. Ga naar Toegepaste stappen en kijk wat Power BI al ongevraagd voor je heeft gedaan, en of dat klopt.

Promoted Headers is in orde. Maar van ZipCode heeft hij een getal gemaakt, van het type Int64.Type. Dat is fout: postcodes die met een nul beginnen verliezen die nul.

Zet dat type om naar Tekst. Klik daarvoor op het pictogram 123 in de kolomkop terwijl je op de stap Changed Type staat. Power BI vraagt of hij de stap moet vervangen of een nieuwe moet toevoegen. Kies Vervang huidige.

‹›

1 / 3

Maak daarna drie duplicaten van FactSales. Daaruit bouw je je dimensietabellen. Je concentreert je op DimProduct, DimCustomer en DimGeography, en geeft de kopieën die namen.

‹›

1 / 2

Stap 2: DimProduct

1. Selecteer de query DimProduct.
2. Ga naar het tabblad Start, groep Kolommen beheren, en klik op Kolommen kiezen.
3. Behoud ProductID, Product, Category, Segment, Unit Cost en Unit Price.

‹›

1 / 2

Je hebt nu alleen nog kolommen die met producten te maken hebben. Maar kijk naar je kolomprofiel: er staat nog altijd een rij per verkooptransactie, dus nog steeds 675.368 rijen. In een dimensietabel wil je unieke waarden.

Zet eerst de profilering op de volledige gegevensset: klik onderaan links in de statusbalk op Kolomprofilering op basis van de eerste 1000 rijen en kies Kolomprofilering op basis van de volledige gegevensset (Column profiling based on entire data set). Standaard kijkt Power Query maar naar de eerste 1000 rijen. Daarna laat de kolomdistributie zien dat ProductID 212 verschillende waarden heeft. Vuistregel: de kolom met de meeste verschillende waarden is meestal de kolom waarop je op unieke waarden filtert.

‹›

1 / 2

Verwijder de duplicaten: selecteer de kolom ProductID, of alle kolommen als je niet zeker weet wat de unieke identificator is, klik rechts op de kolomkop en kies Duplicaten verwijderen.

Er blijven 212 rijen over: de 212 verschillende producten. Elke waarde in ProductID is nu uniek, dus elk product is identificeerbaar aan zijn ID. In FactSales komt diezelfde ProductID meermaals voor, en daar kan je dus een one-to-many relatie leggen.

Stap 3: DimCustomer

Dezelfde beweging, met een paar extra bewerkingen.

Kies hier alleen CustomerId, Email Name en ZipCode. De overige adresgegevens houd je apart, zodat je later, als je model groeit met bijvoorbeeld de manufacturers, allemaal naar dezelfde adrestabel kan verwijzen: DimGeography.

Haal de duplicaten weg. Er blijven 282.596 klanten over.

De kolom Email Name splits je op in drie kolommen. Klik rechts op de kop en kies Kolom splitsen, dan Op scheidingsteken.

1. Kies Aangepast en geef de dubbele punt op als scheidingsteken.
2. Herhaal om voornaam en familienaam te scheiden, nu met de komma.
3. Noem de drie kolommen Email, FirstName en LastName.
4. Vervang in de kolom Email de haakjes door niets. Rechts klikken op de kolomkop, dan Waarden vervangen.

‹›

1 / 5

Stap 4: DimGeography

Kort werk, want de werkwijze ken je nu.

1. Kies de kolommen die je in deze dimensie wil houden.
2. Haal de duplicaten weg.

‹›

1 / 2

Stap 5: DimDate met een script

Een datumtabel maak je hier met een script. De individuele stappen komen verderop in de cursus nog aan bod. Wat je hier gebruikt is de formuletaal M, waarmee je queries opbouwt in de Power Query Editor.

‹›

1 / 2

1. Klik in de zijbalk met queries rechts en kies Nieuwe query, dan Lege query. Het kan ook via Nieuwe bron, dan Lege query.
2. Open de Geavanceerde editor op het lint.
3. Plak onderstaande code. Alles wat er al staat mag weg.

‹›

1 / 2

//Create Date Dimension
(StartDate as date, EndDate as date)=>
let
//Capture the date range from the parameters
StartDate = #date(Date.Year(StartDate), Date.Month(StartDate), Date.Day(StartDate)),
EndDate = #date(Date.Year(EndDate), Date.Month(EndDate), Date.Day(EndDate)),
//Get the number of dates that will be required for the table
GetDateCount = Duration.Days(EndDate - StartDate) + 1,
//Take the count of dates and turn it into a list of dates
GetDateList = List.Dates(StartDate, GetDateCount, #duration(1,0,0,0)),
//Convert the list into a table
DateListToTable = Table.FromList(GetDateList, Splitter.SplitByNothing(), {"Date"}, null, ExtraValues.Error),
//Create various date attributes from the date column
//Add Year Column
YearNumber = Table.AddColumn(DateListToTable, "Year", each Date.Year([Date])),
//Add Quarter Column
QuarterNumber = Table.AddColumn(YearNumber , "Quarter", each "Q" & Number.ToText(Date.QuarterOfYear([Date]))),
//Add Week Number Column
WeekNumber= Table.AddColumn(QuarterNumber , "Week Number", each Date.WeekOfYear([Date])),
//Add Month Number Column
MonthNumber = Table.AddColumn(WeekNumber, "Month Number", each Date.Month([Date])),
//Add Month Name Column
MonthName = Table.AddColumn(MonthNumber , "Month", each Date.ToText([Date],"MMMM")),
//Add Day of Week Column
DayOfWeek = Table.AddColumn(MonthName , "Day of Week", each Date.ToText([Date],"dddd"))
in
DayOfWeek

De functie wordt aangemaakt. Je geeft een begin- en einddatum mee en klikt op Aanroepen. De tabel wordt gemaakt, van de begindatum tot en met de einddatum. Daarvoor dient de +1 in de code: zonder die +1 zou de laatste dag ontbreken.

Noem de tabel DimDate en zet de datatypes van de kolommen goed.

Stap 6: opruimen en toepassen

Je vier dimensietabellen staan er. Nu kan je uit FactSales de kolommen weghalen die je daar niet meer nodig hebt, want ze zitten voortaan in de dimensies.

Klik op Sluiten en toepassen. Daarna kan je je sterschema opbouwen in de modelweergave.

Sla het bestand op en sluit het. Je kan hier later gerust mee verder.

Waar dit vandaan komt

Stel dat je een staafgrafiek maakt met BudgetAmount en SalesAmount op de x-as, en Category, SubCategory en ProductName op de y-as.

Subcategorie en productnaam lijken niet zichtbaar. Toch zitten ze er wel degelijk in. Selecteer de grafiek en je ziet dat er bovenaan symbolen zijn bijgekomen op het moment dat je die velden toevoegde. Daarmee zak je door de niveaus heen.

‹›

1 / 4

De hiërarchie die Power BI zelf maakt

Kijk naar de kolom Date in je tabel Calendar. Power BI heeft daar automatisch een hiërarchie aan gehangen: Jaar, Kwartaal, Maand en Dag.

Wil je dat niet, bijvoorbeeld omdat je zelf een datumtabel maakt, dan zet je het uit: Bestand, Opties en instellingen, Opties, HUIDIG BESTAND, Gegevens laden, en vink onder Time intelligence de optie Automatische datum/tijd (Auto date/time) uit. Let op: daarmee verdwijnen de verborgen datumtabellen, en visuals die de automatische datumhiërarchie gebruiken werken dan niet meer tot je ze ombouwt naar je eigen datumtabel.

Zelf een hiërarchie maken

Je brengt categorie, subcategorie en productnaam onder in een hiërarchie.

1. Klik rechts op de kolom Categorie in de tabel Product.
2. Kies Hiërarchie maken.

‹›

1 / 2

Voeg daar SubCategorie aan toe: rechtsklik op SubCategorie, kies Toevoegen aan hiërarchie, en kies de juiste hiërarchie.

Dezelfde stap via het eigenschappenvenster

ProductName voeg je op een andere manier toe, zodat je beide wegen kent.

1. Ga naar de modelweergave.
2. Selecteer de hiërarchie in de velden van de tabel Product.
3. Open het venster Eigenschappen.
4. Geef de hiërarchie de naam Products.
5. Scroll naar Hiërarchie en kies ProductName in het keuzemenu onder Een kolom selecteren voor niveau toevoegen.

Weergavemappen: orde in je veldenlijst

Vanuit de modelweergave kan je je kolommen ook in mappen onderbrengen. Handig zodra een tabel veel kolommen heeft.

Selecteer de kolommen die samen horen, met Ctrl voor meerdere tegelijk, en typ in het eigenschappenvenster een naam in het veld Weergavemap.

‹›

1 / 2

Wat DAX is

DAX staat voor Data Analysis Expressions. Je gebruikt het om berekeningen en analyses toe te voegen aan je rapporten.

Het grote verschil met Excel: daar verwijs je in een formule naar cellen. In DAX verwijs je naar tabellen, dus naar rijen en kolommen. Je schrijft nooit "de waarde in B7", je schrijft altijd "de kolom SalesAmount in de tabel Sales".

Je gebruikt al DAX zonder het te weten

Kijk naar de tabel met Year, Month en SalesAmount op je rapportpagina. Daar zit al DAX achter.

Klik op het pijltje naast SalesAmount in het vak Waarden en je ziet dat Som geselecteerd staat. Zet je dat op Gemiddelde, dan veranderen de cijfers meteen. Power BI heeft die berekening zelf gemaakt.

Zo'n automatische berekening heet een impliciete meting.

Een expliciete meting maken

Je vervangt de impliciete meting op SalesAmount door een eigen meting.

1. Ga naar het tabblad Model maken (Modeling), groep Berekeningen, en klik op Nieuwe meting.
2. Bovenaan verschijnt een nieuw tabblad, Meethulpmiddelen, en de formulebalk gaat open.
3. Vervang het woord Measure door Sales. Dat is de naam die het resultaat krijgt.
4. Typ SUM achter het gelijkheidsteken. Power BI doet suggesties. Typ je daarna amount, dan blijven er nog twee over. Kies SalesAmount.
5. Controleer of alle haakjes gesloten zijn en druk op Enter.

‹›

1 / 2

Sales = SUM(Sales[SalesAmount])

In de tabel Sales staat nu Sales, met een rekenmachientje ervoor. Dat pictogram betekent: dit is een meting.

Sleep je hem naar het vak Waarden, dan is het resultaat hetzelfde als bij SalesAmount, op de opmaak na. Het dollarteken en het aantal cijfers na de komma pas je gewoon aan.

Waarom je dit doet, in drie woorden: controle, herbruikbaarheid, en de impact op rapporten die aan je model hangen.

Let onderweg op de bestandsgrootte

Sla je bestand nu op en kijk hoe groot het is. Bij het binnenhalen van alle data was het 1.989 KB. Nu staat het op 2.014 KB.

Onthoud dat getal. Straks kijk je opnieuw, en dan zie je iets wezenlijks over hoe Power BI werkt.

En dan de berekende kolom

Naast Nieuwe meting stond ook Nieuwe kolom. Die functie gebruik je spaarzaam, en verderop in deze les wordt duidelijk waarom.

Klik met de rechtermuisknop op de tabel Sales in je velden en kies Nieuwe kolom. In de tabelweergave (Table view) zie je onderaan de kolommen SalesAmount en TaxAmt staan. Het formulevak verschijnt opnieuw, nu met Column ingevuld in plaats van Measure.

‹›

1 / 2

Total Sales Amount = Sales[SalesAmount] + Sales[TaxAmt]

Na Enter staan de berekende waarden in de kolom.

Sla nu opnieuw op en kijk weer naar de bestandsgrootte. Die is gestegen.

De fout die alles uitlegt

Had die berekende kolom niet gewoon een meting kunnen zijn? Kopieer de formule, kies deze keer Nieuwe meting, en noem hem Total Sales om verwarring te vermijden.

Meteen zie je een rode onderlijning en een foutmelding.

De melding zegt dat er geen enkele waarde voor SalesAmount bepaald kan worden. Dat komt omdat je verwijst naar kolommen met verschillende waarden. De formule was correct. Waarom werkt het dan niet?

Verpak je de berekening in een SUM, dan werkt het wel:

Total Sales = SUM(Sales[SalesAmount]) + SUM(Sales[TaxAmt])

En de eerste helft daarvan ken je al: dat is de meting Sales die je eerder maakte. Je kan hem dus hergebruiken:

Total Sales = [Sales] + SUM(Sales[TaxAmt])

Deze Total Sales wordt nergens opgeslagen. Hij wordt alleen berekend op het moment dat een visual hem nodig heeft. Je bestand is daardoor maar 1 KB groter geworden, want alleen de formule wordt bewaard.

Vervang je nu in je visualisatie SalesAmount en Sales door Total Sales Amount en Total Sales, dan zie je exact dezelfde cijfers. Maar je bestand is nauwelijks zwaarder.

‹›

1 / 2

Vanaf hier betekent het woord meting in deze cursus altijd een expliciete meting.

Eerst iets om bij te houden

Wat een hybride meting is

Een hybride meting combineert gegevens uit verschillende datatabellen. Hier werk je met een meting uit Sales en een meting uit Budget.

Variatie: het verschil tussen twee metingen

In je tabel staan nu Sales en Budget naast elkaar. Je kan het verschil met het blote oog aflezen, maar je kan er ook een meting van maken.

Variance = [Sales] - [Budget]

Je had beide expliciete metingen ook in een keer kunnen samennemen, maar dan moet je elke keer de hele formule opnieuw intypen:

Variance = SUM(Sales[SalesAmount]) - SUM(Budget[BudgetAmount])

Zet de opmaak op Valuta, afgerond.

Variatie in procent, en de valkuil erin

Je wil dat verschil ook als percentage. De voor de hand liggende formule is:

Variance% = [Variance] / [Budget]

Maar daar zit een probleem in. Kan het budget nul of leeg zijn, dan deel je door nul, en dan krijg je een fout of een oneindig resultaat in je visual. Gebruik daarom DIVIDE: die geeft in dat geval een lege waarde (BLANK) terug, of een alternatief resultaat dat je zelf als derde argument meegeeft.

Variance% = DIVIDE([Variance]; [Budget])

‹›

1 / 3

Deze aanpak is ideaal. Eenmaal gedefinieerd gebruik je hem overal, op al je datatabellen. Je kan Variance bijvoorbeeld meteen combineren met Product en Categorie of Subcategorie.

Hybride metingen werken op al je datatabellen, en dwars door je hele model heen.

Het probleem: waar staat mijn meting?

Je hebt intussen een aantal metingen. Ze zijn herkenbaar aan het rekenmachientje voor de naam. Een meting die binnen een tabel blijft, vind je onder die tabel terug. Geen probleem.

Maar waar belandt een hybride meting, die twee tabellen combineert? Bij de een staat die onder Budget, bij de ander onder Sales. Power BI kiest zelf, en niet altijd hetzelfde.

Bij een kleine dataset valt dat mee. Bij een groot model met veel hybride metingen ben je voortdurend aan het zoeken. Wie al langer met Power BI werkt, herkent dit meteen.

De oplossing: een eigen tabel Metingen

Je maakt een lege tabel die alleen dient om je metingen in te bewaren.

1. Klik op het tabblad Start op Gegevens invoeren.
2. Er gaat een venster open. Geef de tabel de naam Metingen.
3. Klik op Laden. De tabel verschijnt bij je andere tabellen in het deelvenster Gegevens (Data).

‹›

1 / 3

Je metingen verhuizen

Loop al je tabellen af op zoek naar metingen. Onder Budget staat in elk geval de expliciete meting Budget.

Selecteer die. Let op: niet door het vinkje aan te zetten, maar door er gewoon op te gaan staan. Het tabblad Meethulpmiddelen wordt dan vanzelf actief.

Helemaal links staat een huisje met de tekst Basistabel. Daar staat nu Budget. Zet dat op Metingen en de meting verhuist.

‹›

1 / 2

Verwees een formule of visual nog naar de meting met de oude tabelnaam ervoor, zoals Budget[Budget], dan breekt die nu. Power BI toont dan in de visual de knop Dit oplossen om de visual bij te werken. Heb je je metingen zonder tabelnaam geschreven, zoals in deze cursus, dan heb je daar veel minder last van.

Doe dat voor al je metingen. De kolom Column1 die in de lege tabel is achtergebleven, verberg je via de drie puntjes achter de naam.

Wat dit doet met je model

Selecteer je nu een grafiek waarin Variance gebruikt wordt, dan zie je in het deelvenster Gegevens dat er gegevens uit Product en uit Metingen in zitten.

In de modelweergave staat de nieuwe tabel er ook. Ze hangt aan geen enkele andere tabel vast, en dat hoeft ook niet. Die verbinding is al gelegd op het moment dat je de metingen zelf schreef.

Een titel die meebeweegt

Zak je in een grafiek een niveau dieper in de hiërarchie, dan verandert de titel wel naar Budget and Sales by Category, maar niet naar welke categorie je precies bekijkt. Een vaste titel intypen lost dat niet op, want dan is hij helemaal statisch.

‹›

1 / 4

De oplossing is een meting die de titel opbouwt.

1. Klik op Nieuwe meting. Maak hem meteen in de tabel Metingen.
2. Noem hem ChartTitle.
3. Met Shift en Enter begin je een nieuwe regel in de formulebalk.

ChartTitle =
var ProductCategorie = SELECTEDVALUE('Product'[Category], "Alle producten")
return
"Verkoop en Budget voor " & ProductCategorie

SELECTEDVALUE geeft de geselecteerde categorie terug, en valt terug op "Alle producten" als er niets specifieks geselecteerd is.

Ga daarna naar Visual opmaken (het penseel), tabblad Algemeen (General), kaart Titel, en klik naast Tekst op de fx. Daar koppel je je meting aan de titel.

‹›

1 / 2

Metingen die Power BI voor je schrijft

Naast metingen die je zelf typt, heeft Power BI een reeks kant-en-klare berekeningen: de snelle metingen.

De laatste meting die je maakte was Variance% met DIVIDE. Datzelfde resultaat kan je ook via een snelle meting krijgen.

‹›

1 / 2

1. Kies eerst de bewerking. In dit geval een deling, die staat onder Wiskundige bewerkingen.
2. Sleep Variance naar het veld Teller en Budget naar het veld Noemer.
3. Klik op OK.

‹›

1 / 2

De meting Variance gedeeld door Budget wordt toegevoegd. Kijk naar de DAX-formule die eronder verschijnt: die is identiek aan wat jij eerder zelf typte.

‹›

1 / 2

Cumulatieve waarden

Een cumulatieve waarde telt op naarmate het jaar vordert: januari, dan januari plus februari, enzovoort. Daarvoor bestaat TOTALYTD, waarbij YTD staat voor year to date.

‹›

1 / 2

SaleCum = TOTALYTD([Sales], 'Calendar'[Date])

De functie heeft twee dingen nodig: de meting die je wil optellen, en de datumkolom waarlangs hij moet oplopen. Die datumkolom komt uit je kalendertabel, niet uit je verkooptabel.

Twee datums, een kalender

Zoom in de modelweergave in op Sales en Calendar. Er ligt een relatie tussen Calendar[Date] en Sales[OrderDate].

Maar in Sales staat ook een [ShipDate]. Wat gebeurt er als je daar ook een relatie naartoe legt?

Wat betekent dat als je gaat visualiseren? Je kan Sales per datum tonen en doorklikken naar kwartaal, maand of dag, maar je verkoop hangt dan altijd aan OrderDate. ShipDate doet niets.

Van relatie wisselen kan, maar lost niets op

Je kan de relatie met ShipDate actief maken: dubbelklik op de relatie in de modelweergave (of open Relaties beheren en kies Bewerken), en vink onderaan Deze relatie activeren (Make this relationship active) aan.

Maar dit is niet de oplossing als je beide waarden náást elkaar wil zien, of samen in een visual. Dan moet je iets anders doen.

USERELATIONSHIP: de slapende relatie wakker maken

Hernoem je meting Sales naar OrderDateSales, en maak een nieuwe meting ShipDateSales.

ShipDateSales = CALCULATE(
    SUM(Sales[SalesAmount]),
    USERELATIONSHIP(Sales[ShipDate], 'Calendar'[Date])
)

USERELATIONSHIP zegt: gebruik voor deze ene berekening die inactieve relatie. Buiten deze meting verandert er niets aan je model.

De schaalbare oplossing: een berekeningsgroep

Met een berekeningsgroep beheer je met één definitie alle metingen tegelijk. Die maak je rechtstreeks in Power BI Desktop. Vroeger had je daar een externe tool voor nodig, de Tabular Editor. Dat hoeft niet meer.

Verwijder eerst de extra metingen die je met USERELATIONSHIP maakte. Die heb je niet meer nodig.

1. Ga naar de modelweergave en klik in het lint op Berekeningsgroep (Calculation group).
2. Power BI vraagt om de eigenschap Impliciete metingen ontmoedigen aan te zetten. Klik op Ja. Berekeningsgroepen werken alleen op expliciete metingen, en dat is meteen de reden waarom je in les 12 leerde om altijd zelf metingen te schrijven.
3. De nieuwe groep verschijnt in het deelvenster Gegevens, met al een eerste berekeningsitem. Dubbelklik op de groep en noem hem MeasuresByShipDate. De kolom van de groep noem je Name.
4. Selecteer het eerste item, noem het ActieveRelatie en geef het in de formulebalk de functie SELECTEDMEASURE().
5. Klik rechts op Berekeningsitems (Calculation items) en kies Nieuw berekeningsitem. Noem het ByShipDate.

Geef ByShipDate deze code mee:

CALCULATE(
    SELECTEDMEASURE(),
    USERELATIONSHIP('Sales'[ShipDate], 'Calendar'[Date])
)

SELECTEDMEASURE is een plaatshouder: op die plek komt de meting te staan waarop het item wordt toegepast. De volgorde van de items wijzig je in het eigenschappenvenster of met de rechtermuisknop.

Alternatief: met de Tabular Editor

De oorspronkelijke versie van deze cursus deed dit met de Tabular Editor, een extern hulpmiddel waarvan er een gratis versie bestaat. Werk je met oudere Power BI-versies of beheer je grote modellen, dan is dat nog altijd een goede weg. Na de installatie verschijnt het tabblad Externe hulpmiddelen in het lint.

Daar rechtsklik je op Model, kies je Create New, dan Calculation Group, en maak je via Calculation Items dezelfde twee items aan.

‹›

1 / 5

Klik daarna op Bewaren. Via de Tabular Editor moet een nieuwe berekeningsgroep handmatig vernieuwd worden in Power BI.

‹›

1 / 3

Het resultaat bekijken

1. Voeg een matrixvisual toe aan je rapportpagina.
2. Zet Month uit Calendar in het vak Rijen.
3. Zet de kolom Name in het vak Kolommen.
4. Zet Total Sales en SaleCum in het vak Waarden.

‹›

1 / 2

Wanneer je een eigen datumtabel maakt

In je queries zit al een Calendar, met heel wat bruikbare kolommen. Zo'n uitgebreide kalendertabel is een luxe, maar niet altijd nodig.

Het omgekeerde komt ook voor: je queries bevatten wel datums, maar er is nergens een tabel Dates, Calendar of Datums. Dan maak je er zelf een.

Moet je er toch zelf een maken, dan zijn er twee wegen: via DAX, of via Power Query en M.

Weg 1: via DAX

Twee functies bouwen een datumtabel.

Ga naar het tabblad Tabelhulpmiddelen, groep Berekeningen, en klik op Nieuwe tabel.

Dates = CALENDAR(DATE(2011, 1, 1), DATE(2022, 12, 31))

De nieuwe tabel staat bij je andere tabellen, met een rekenmachientje ervoor. Er is meteen ook een structuur toegevoegd waarmee je kan visualiseren op jaar, kwartaal, maand of dag.

Wil je er kolommen bij, bijvoorbeeld alleen het jaar of het weeknummer? Ga naar het tabblad Kolomhulpmiddelen, groep Berekeningen, en klik op Nieuwe kolom.

Year = YEAR(Dates[Date])
MonthNum = MONTH(Dates[Date])
WeekNum = WEEKNUM(Dates[Date])
DayoftheWeek = FORMAT(Dates[Date], "DDDD")

Weg 2: via Power Query en M

Ga naar de Query Editor, klik rechts in de zijbalk met queries en kies Nieuwe query, dan Lege query.

= List.Dates(#date(2011,1,1), Duration.Days(#date(2022,12,31) - #date(2011,1,1)) + 1, #duration(1,0,0,0))

Het tweede argument is het aantal dagen. Door het uit te rekenen in plaats van 365 maal het aantal jaren te nemen, tel je de schrikkeljaren mee en zit 31 december 2022 er zeker in. Op de schermafbeelding staat nog de oudere formule.

‹›

1 / 2

Je hebt nu een lijst met datums, maar je hebt een tabel nodig. Ga naar het tabblad Transformeren, groep Converteren, en klik op Naar tabel. Zet daarna het datatype van de kolom op Datum.

Kolommen toevoegen gaat hier via het lint in plaats van via formules: tabblad Kolom toevoegen, groep Van datum en tijd, knop Datum, dan Maand.

‹›

1 / 2

De tabel markeren als datumtabel

Je hebt nu drie tabellen met datums. Welke velden je nodig hebt hangt af van je dataset, en kolommen bijzetten kan altijd nog.

Een ding moet je Power BI nog vertellen: welke tabel hij als datumtabel moet behandelen. Rechtsklik op de tabel en kies Als datumtabel markeren, en in het submenu nog eens Als datumtabel markeren. Kies daarna de datumkolom. Power BI controleert dan of die kolom unieke waarden heeft, geen lege waarden en geen ontbrekende datums.

‹›

1 / 2

Extra: het profiel van een tabel

Je kan met een query een tabel maken die per kolom de minimum- en maximumwaarde toont, plus gemiddelde, standaardafwijking, aantal, aantal lege waarden en aantal verschillende waarden.

1. Ga naar de Query Editor via Gegevens transformeren.
2. Maak een lege query: rechtsklik, Nieuwe query, Lege query.
3. Geef de query de formule =Table.Profile(Sales), waarbij Sales de tabel is die je wil profileren.
4. Geef de query een betekenisvolle naam, bijvoorbeeld SalesProfile.
5. Controleer de datatypes en bekijk hoe je de gegevens het handigst ordent.
6. Klik op Sluiten en toepassen.

‹›

1 / 3

Die gegevens kan je daarna ook gewoon visualiseren.

Pas nu komt het beeld

Je bent lang bezig geweest in de interne keuken van Power BI, eerst met de Query Editor, daarna met relaties en DAX-formules. En pas nu ga je visualiseren.

Ging Power BI dan niet over visualisatie? Daar zit precies de misvatting. De echte kracht zit onder de motorkap, in die twee motoren: de Query Editor en het model. Daar gebeurt tachtig procent van het werk. De overige twintig procent is visualisatie.

Terug naar de rapportweergave

De interface verandert, want je zit nu in je eigenlijke datamodel. Dit is de rapportweergave, waar je je visualisaties opbouwt. Links zie je dat het rapportpictogram geselecteerd is.

Voor je begint, eerst even naar de tabelweergave (Table view). Daar staat je data zoals ze is, kolom per kolom.

Vertel Power BI dat het om landen gaat

De kolom Country bevat landen. Power BI kan daar veel mee, maar dan moet hij het wel weten.

Selecteer de kolom Country. Het tabblad Kolomhulpmiddelen wordt actief en daar verschijnt Gegevenscategorie. Die staat nu op Niet-gecategoriseerd. Zet hem op Land.

Ogenschijnlijk verandert er niets. Toch wel: in je veldenpaneel staat er nu een kleine wereldbol naast Country.

Je eerste visual opbouwen

Terug naar de rapportweergave, het eerste pictogram links. Kies rechts in het visualisatiepaneel een type door erop te klikken. Begin met een gestapeld staafdiagram.

Er verschijnt een visual op je canvas. Dat is een van de bouwstenen uit les 1. Je kan hem verplaatsen en van formaat veranderen.

‹›

1 / 2

Er staat nog niets in, want er is nog geen data aan gekoppeld. Sleep vanuit het veldenpaneel GDP naar het vak Waarden.

Er staat nu GDP op de y-as, maar dat is nog niet wat je zoekt. Wat ontbreekt zijn de jaren. Sleep Year naar het vak As.

En de landen. Sleep Country naar het vak Legenda.

Te veel informatie: filteren op de top tien

Het is nu een grafiek, maar er staat te veel in. Je wil alleen de tien landen met het hoogste BNP.

1. Houd de visual geselecteerd en open het filterpaneel. Bij Country staat nu (Alles).
2. Klik op het pijltje naast Country. Kies bij het filtertype voor Top N.
3. Geef het aantal in: 10.
4. Sleep GDP naar het vak Op waarde, want daarop moet de top tien gebaseerd zijn.
5. Klik op Filter toepassen.

‹›

1 / 4

Van staafdiagram naar wereldkaart

Je hebt Power BI net verteld dat Country landen bevat. Er is dus een betere manier om dit te tonen.

Een ander type kiezen is simpel: houd de visual geselecteerd en klik op een ander pictogram in het visualisatiepaneel. Kies de kaart.

‹›

1 / 2

In de legenda staan nog de jaartallen. Wil je alleen het totaal over alle jaren, dan vink je Year gewoon uit.

De landsnamen erbij zetten doe je in de opmaakzone, door de knop Categorie op AAN te schuiven.

Een tabel opbouwen en fatsoenlijk opmaken

Nu naar het grotere model met Sales en Budget. Voeg eerst een tabelvisual toe en sleep SalesAmount uit Sales naar het vak Waarden.

‹›

1 / 2

Er staat niet bij om welke valuta het gaat, en de cijfers na de komma wil je niet zien. Drie ingrepen.

Groter lettertype

Klik op de knop Opmaak en ga naar Raster. Daar staat Tekstgrootte. Sneller: typ size in het zoekveld van het opmaakpaneel, dan springt Tekstgrootte meteen tevoorschijn.

‹›

1 / 3

Valuta

Selecteer SalesAmount in het veldenpaneel. Bovenaan gaan de Kolomhulpmiddelen open. Zet Opmaak op Valuta. Klik op het dollarteken om een ander symbool te kiezen.

‹›

1 / 2

Cijfers na de komma

Op dezelfde plek zet je het aantal decimalen op 0 in plaats van Auto.

De kracht van relaties, in beeld

Ga naar je tabel Calendar in het veldenpaneel en sleep de kolom Year naar het vak Waarden van je rapporttabel.

Onder Year verschijnt een getal dat helemaal geen jaartal is. Power BI heeft de jaartallen bij elkaar opgeteld.

Kopieer daarna de tabel, vervang SalesAmount door BudgetAmount, en zet ook daar de valuta en de decimalen goed.

Bij Budget zie je voor elk jaar hetzelfde cijfer staan. Dat komt omdat er alleen budgetgegevens voor 2016 zijn.

Filteren op paginaniveau

Je wil alleen 2016 tonen. Open het filterpaneel. Daar kan je filteren voor deze ene pagina of voor alle pagina's. Kies hier voor deze pagina.

1. Sleep Year naar het vak Voeg hier gegevensvelden toe.
2. Kies Basisfiltering en selecteer 2016.

‹›

1 / 2

Maanden die in de juiste volgorde staan

Selecteer je tabel met SalesAmount en voeg het veld Month toe aan de waardenvelden.

De volgorde klopt niet. De gegevens staan gesorteerd op SalesAmount. Sorteer je op maand, dan komen de maanden alfabetisch te staan, en dat is nog erger.

De oplossing: selecteer Month in het veldenpaneel. Kolomhulpmiddelen wordt actief. Kies bij Sorteren op kolom voor MonthNum.

Bouw BudgetAmount op dezelfde manier op. Daar staat de volgorde meteen goed, want de koppeling is nu gelegd.

Tekst en beeld toevoegen

Naast visualisaties kan je ook gewone tekst en afbeeldingen op je rapportpagina zetten.

Een tekstvak

Kies Tekstvak, typ de naam van je bedrijf, en kies lettertype, grootte en kleur.

Een logo

Ga naar het tabblad Invoegen. Helemaal rechts staat de knop om een afbeelding in te voegen. Een logo vind je in de gedeelde map Lesmateriaal, of je haalt er zelf een.

Is het beeld ingeladen en geselecteerd, dan verschijnt er rechts een nieuw paneel, Afbeelding opmaken, waar je nog van alles kan bijstellen.

Een achtergrond

Zorg dat geen enkel element geselecteerd is en klik op het opmaakpictogram onder de visualisaties. Ga naar Paginaachtergrond en voeg een beeld toe. Speel met de transparantie en met Afbeelding passend maken.

‹›

1 / 2

Kaartelementen voor je kerncijfers

Een kaartelement (Card) toont je kerncijfers groot en leesbaar. Ideaal voor de cijfers die er meteen uit moeten springen. Sinds november 2025 is de nieuwe kaart algemeen beschikbaar: in één kaartvisual kan je meerdere waarden kwijt, met referentielabels en afbeeldingen. De schermafbeeldingen hieronder tonen nog de oudere kaart met één waarde. Die werkt nog in bestaande rapporten.

‹›

1 / 2

Kopieer die kaart en zet er telkens een ander veld in.

De waarden staan nu in miljoenen, met een M erachter. Wil je het volledige getal, ga dan naar Visual opmaken (het penseel), tabblad Visual, en open Toelichtingswaarden (Callout values), dan Waarden. Zet daar Weergave-eenheden op Geen in plaats van Automatisch. Bij de oudere kaart op de schermafbeelding stond die instelling onder Gegevenslabel. Pas meteen ook de tekstgrootte aan zodat het getal er helemaal in past.

De cijfers laten uitspringen

Voeg een vorm toe achter je kaarten. Geef die een kleur, eventueel een rand, en stuur hem naar de achtergrond.

‹›

1 / 3

Wat er standaard gebeurt

Selecteer je een item in een grafiek, dan passen de andere visuals op de pagina zich aan en tonen ze de gegevens voor datzelfde item.

‹›

1 / 2

Dat standaardgedrag kan je aanpassen, en dat is nodig als je volledige controle wil over wat de lezer ziet.

Interacties bewerken

1. Selecteer een visualisatie.
2. Ga naar het tabblad Indeling, groep Interacties, en klik op Interacties bewerken.

De knop wordt grijs, wat betekent dat hij aanstaat. Boven alle andere visualisaties op de pagina verschijnen nu drie pictogrammen.

Het vetgedrukte pictogram is het actieve. Je kan per visual instellen hoe hij reageert.

‹›

1 / 2

Wil je dat standaard uitzetten voor het hele bestand: Bestand, Opties en instellingen, Query's beperken, en daar kruismarkering en kruisfiltering standaard uitschakelen.

Analyseren: doorklikken naar een detailpagina

Met de analysefunctie maak je een pagina die inzoomt op één ding: een product, een categorie, een regio. Die pagina opent vanuit een visual op een andere pagina, en toont alleen gegevens voor het item dat je daar aanklikte.

Zo maak je er een voor productcategorie:

1. Maak een nieuwe pagina in je rapport en noem hem Detailpagina.
2. Zet daar een visual op voor de entiteit die je wil uitdiepen, bijvoorbeeld een kaart met de topproducten per land.
3. Sleep het veld waarop je wil kunnen doorklikken, hier ProductName, naar de analysefilters.
4. Zet de optie Alle filters behouden op AAN, zodat dezelfde filters meegaan naar de detailpagina.

Power BI zet automatisch een knop Terug op de pagina, zodat de lezer terugkan naar waar hij vandaan kwam. Je mag die knop verplaatsen, vergroten of vervangen door een eigen knop.

Gebruiken doe je zo: rechtsklik op een gegevenspunt in een visual op een andere pagina, kies Analyseren, en dan je detailpagina.

Tooltips: extra context bij het aanwijzen

Een tooltip is het kadertje dat verschijnt als de lezer met de muis over een gegevenspunt gaat. Standaard toont het de waarde en de categorie, maar je kan dat uitbreiden.

Sleep gewoon een veld uit het veldenpaneel naar het vak Knopinfo. Het voorbeeld hieronder toont Budget toegevoegd aan een grafiek met Country en SalesAmount.

Een tooltip met een hele grafiek erin

Je kan ook een volledige visual in een tooltip stoppen. Dat gaat in vijf stappen.

1. Voeg een nieuwe pagina toe aan je rapport.
2. Zet het paginaformaat op Knopinfo.
3. Zet de weergave op Werkelijk formaat, anders werk je op een verkeerde schaal.
4. Bouw op die pagina je visual, bijvoorbeeld Total Sales per maand.
5. Zet Knopinfo aan onder Pagina-informatie in het opmaakpaneel.

‹›

1 / 3

Nu moet Power BI nog weten bij welke waarde deze tooltip hoort. Sleep Total Sales naar het waardenveld onder Knopinfo.

Ga terug naar je rapportpagina, selecteer een visualisatie, voeg Total Sales toe aan de tooltip van die grafiek, en beweeg met je muis over de grafiek om te kijken of het doet wat het moet doen.

Bladwijzers en knoppen

Met bladwijzers toon je verschillende zichten op één pagina. Je kan er ook mee navigeren tussen pagina's.

De vier stappen:

1. Open de zijvensters Bladwijzers en Selectie via het tabblad Beeld, groep Deelvensters weergeven.
2. Vink in Selectie het oogje uit bij de elementen die je in dit zicht niet wil tonen.
3. Maak een nieuwe bladwijzer.
4. Voeg een bladwijzerknop toe en bepaal de actie.

Het venster Selectie

Selectie geeft je een overzicht van alles wat er op je pagina staat. Je kan er een element aanklikken, hernoemen, verbergen, of groeperen met andere elementen.

‹›

1 / 2

Een bladwijzer maken

Vink de visualisaties uit die je in dit zicht niet wil, schik de rest op je pagina, en klik dan in het venster Bladwijzers op Toevoegen. Geef de bladwijzer een naam.

‹›

1 / 3

Een knop eraan hangen

Ga naar het tabblad Invoegen, groep Elementen, knop Knoppen, en kies Bladwijzer. Geef de knop een tekst en bepaal welke actie er moet gebeuren bij een klik.

‹›

1 / 3

Visuals uit de marktplaats

Naast de ingebouwde visualisaties staan er in de marktplaats nog veel meer, onder AppSource. Ze zijn gemaakt door Microsoft en door Microsoft-partners.

Sommige zijn gecertificeerd, andere niet. Gecertificeerd betekent dat de visual voldoet aan de codevereisten van het Power BI-team: er is getest dat hij geen toegang heeft tot externe diensten of bronnen, en dat hij veilige coderingspatronen volgt.

Certificering is optioneel, dus een niet-gecertificeerde visual is niet per se onveilig.

Een visual importeren

1. Klik in het visualisatiepaneel op het pictogram met de drie puntjes en kies Meer visuals downloaden.
2. Zoek en selecteer in het venster dat opent de visualisatie die je wil.
3. Klik op Toevoegen. De gedownloade visual komt onderaan bij de standaardgrafieken te staan.

‹›

1 / 3

Python in Power BI

Python kan op drie manieren van pas komen:

• Visualisaties maken
• Als gegevensbron dienen
• Scripting om gegevens voor te bereiden

Voor je begint moet er wel wat geïnstalleerd zijn.

1. Ga naar python.org en klik op Downloads. Het exe-bestand wordt opgehaald.
2. Vink bij de installatie Python aan PATH toevoegen aan en klik op installeren. Dat installeert meteen ook IDLE en de pakketinstaller pip.
3. Open IDLE via het Windows-startmenu.
4. Kijk welke modules er staan: typ help("modules") en druk op Enter.

‹›

1 / 6

Power BI heeft twee modules nodig die er standaard niet bij zitten: pandas en matplotlib. Die installeer je via de opdrachtprompt:

py -m pip install pandas
py -m pip install matplotlib

Vertel Power BI daarna waar Python staat: Bestand, Opties en instellingen, Opties, Python-scripts. Controleer of de juiste Python-map gekozen is. De eerste keer dat je een Python-visual toevoegt, vraagt Power BI om scriptvisuals in te schakelen. Klik op Inschakelen.

Daarna vind je bij de ingebouwde visualisaties ook de mogelijkheid om een grafiek met Python te genereren.

‹›

1 / 2

Waarom een rapport traag wordt

Power BI Desktop kan meten hoe je rapport zich gedraagt: hoe lang elke visual erover doet, en hoeveel tijd je DAX-formules opeisen. Dat gereedschap heet de Prestatie-analyse.

Het meet elke actie van de lezer en legt vast hoelang het duurt om visuals te vernieuwen of bij te werken. Alles komt in een logboek, zodat je precies ziet welke onderdelen zwaar zijn.

Zes dingen bepalen hoe snel je gegevens vernieuwen. Je herkent ze uit de les over zuivere data, en dit is waarom ze er echt toe doen.

• De juiste gegevenstypen gebruiken.
• Onnodige kolommen en rijen verwijderen.
• Herhaalde waarden vermijden.
• Numerieke kolommen vervangen door metingen.
• De kardinaliteit verminderen.
• Gegevens samenvatten waar dat kan.

De caches leegmaken voor je meet

Je vindt de Prestatie-analyse op het tabblad Optimaliseren (Optimize), of onder het tabblad Weergeven, groep Deelvensters weergeven.

Er zijn twee caches, en beide ruim je op dezelfde manier op.

Zijn de caches leeg en staat je bestand open op de lege pagina, dan kan je beginnen.

Een opname maken

1. Klik in het deelvenster rechts op Beginnen met vastleggen. De knop wordt grijs en de stopknop wordt aanklikbaar.
2. Blader door je rapport, versleep een paar slicers, klik een keer door in de categorie-visual.
3. Klik op Stop opname.

‹›

1 / 2

Alle acties staan nu opgelijst, in milliseconden. Via het pijltje sorteer je ze, zodat je meteen ziet welke DAX-formules het meeste tijd opeisten en welke visuals het traagst laadden.

Elke visual splitst zich in categorieën. Bij een gewoon importmodel zie je er meestal drie.

Terwijl de opname loopt kan je ook op Visuals vernieuwen klikken. Dan laden alle visuals op de actieve pagina opnieuw en zie je hoelang die hele beweging duurt. Het logboek exporteer je via Exporteren.

‹›

1 / 2

Optimaliseren: de visuals

Zijn de visuals het knelpunt, dan zoek je winst met zo min mogelijk verlies voor de lezer.

• Het aantal visuals per pagina telt. Minder visuals is sneller. Vraag je bij elke visual af of hij echt iets toevoegt. Zo niet, weg ermee. Wil je toch meer detail kwijt, gebruik dan doorklikpagina's of knopinfo in plaats van nog een visual op dezelfde pagina.
• Het aantal velden per visual telt ook. De bovengrens is honderd velden, metingen en kolommen samen. Een visual met meer dan honderd velden laadt traag. En hoe voller de pagina, hoe minder helder het rapport wordt.

Optimaliseren: de DAX-query

De Prestatie-analyse wijst het probleem aan maar zegt niet hoe je het oplost. Dat moet je zelf uitzoeken, en daarvoor bestaat DAX Studio.

Kies Query kopiëren om de formule naar je klembord te zetten en plak hem in DAX Studio. Daar bekijk je de berekening stap voor stap.

In dit voorbeeld tel je alle producten met een bestelhoeveelheid van vijf of meer:

Count Customers = CALCULATE (
    DISTINCTCOUNT ( Order[ProductID] ),
    FILTER ( Order, Order[OrderQty] >= 5 )
)

Na analyse kan je andere DAX-functies proberen. Hier is FILTER vervangen door KEEPFILTERS:

Count Customers = CALCULATE (
    DISTINCTCOUNT ( Order[ProductID] ),
    KEEPFILTERS ( Order[OrderQty] >= 5 )
)

Die ene wijziging volstond om de duur aanzienlijk te verkorten.

Optimaliseren: het datamodel

Zijn de metingen en visuals snel maar de DAX-query traag, dan ligt het probleem waarschijnlijk niet bij de visual. Dan is een meting slecht geschreven, of zit er iets scheef in je model.

Relaties

Controleer of de relaties tussen je tabellen kloppen en of de kardinaliteit juist staat ingesteld.

Kolommen

Haal geen kolommen binnen die je niet nodig hebt. Pak dat het liefst al bij de bron aan, zodat ze nooit in Power BI belanden. Kan dat niet, of zit de data er al in, dan gebruik je de Power Query Editor om kolom per kolom na te gaan.

Vraag je bij elke kolom af wat hij toevoegt. Voegt hij niets toe, verwijder hem. Dat verkleint je model, verkort de verversingstijd en verbetert de prestaties van het hele rapport.

Metagegevens

Metagegevens zijn gegevens over je gegevens: kolomnamen, datatypes, opmaak, het schema van de databank, het rapportontwerp, wanneer het bestand voor het laatst is gewijzigd, hoe vaak er ververst wordt.

Neem die door zodra je data geladen is. Zo vind je inconsistenties voor je begint te bouwen. In de Power Query Editor gebruik je daarvoor Kolommen verwijderen, Rijen verwijderen, Eerste rij als veldnamen gebruiken en dergelijke.

Voor de kolommen zelf heb je drie hulpmiddelen onder het tabblad Weergave, dezelfde die je in deel 2 al zag.

• Kolomkwaliteit. Welk percentage geldig is, fout is of leeg. Staat geldig niet op 100, zoek dan uit waarom.
• Kolomverdeling. Hoeveel verschillende items er zijn en hoeveel daarvan uniek. Zo bepaal je de kardinaliteit van een kolom.
• Kolomprofiel. Meer statistieken plus een grafiek van de verdeling.

Let ook op de bestandsgrootte zelf. Power BI comprimeert je data met de VertiPaq-engine en slaat ze op schijf op. De grootte van je model werkt rechtstreeks door in de prestaties: kleiner model, minder geheugen, snellere verversing, snellere berekeningen, snellere visuals.

De automatische datum-tijdfunctie

Deze optie staat standaard aan. Ze maakt voor elke datumkolom in je model automatisch een verborgen berekende tabel aan. Die tabellen komen bovenop wat je al hebt.

Dat is handig als je met kalenderperiodes werkt en je model eenvoudig is. Maar heeft je bron al een datumtabel, dan hoor je die te gebruiken, zodat tijd in je hele organisatie hetzelfde betekent. Zet de automatische optie dan uit. Dat verkleint je model en verkort de verversingstijd.

In- of uitschakelen: Bestand, Opties en instellingen, Opties. Kies Algemeen om het te laten gelden voor alle nieuwe bestanden, of Huidig bestand om het voor dit bestand te doen. Ga daarna naar Gegevens laden en vink onder Tijdsintelligentie het vakje Automatische datum/tijd (Auto date/time) aan of uit. Let op: uitzetten bij Huidig bestand verwijdert de verborgen datumtabellen, en visuals die ze gebruikten werken dan niet meer.

Variabelen: sneller, leesbaarder, makkelijker te repareren

Dezelfde meting, twee keer geschreven.

Zonder variabele

Sales YoY Growth = DIVIDE (
    ( [Sales] - CALCULATE ( [Sales], PARALLELPERIOD ( 'Date'[Date], -12, MONTH ) ) ),
    CALCULATE ( [Sales], PARALLELPERIOD ( 'Date'[Date], -12, MONTH ) )
)

Met variabele

Sales YoY Growth =
VAR SalesPriorYear = CALCULATE ( [Sales], PARALLELPERIOD ( 'Date'[Date], -12, MONTH ) )
VAR SalesVariance = DIVIDE ( ( [Sales] - SalesPriorYear ), SalesPriorYear )
RETURN SalesVariance

De eerste versie is inefficiënt: Power BI moet dezelfde uitdrukking twee keer uitrekenen. De tweede rekent PARALLELPERIOD maar één keer uit.

Leesbaarheid

Gebruik beschrijvende namen. SalesPriorYear zegt wat het is. Noem je het X, temp of variabele1, dan snapt niemand later nog wat er gebeurt, jij ook niet. Duidelijke namen maken het rapport onderhoudbaar voor wie na jou komt.

Fouten opsporen

Met variabelen kan je stap voor stap testen. Herschrijf de RETURN tijdelijk naar de variabele die je wil bekijken. De meting geeft dan alleen die waarde terug.

Sales YoY Growth % =
VAR SalesPriorYear = CALCULATE([Sales], PARALLELPERIOD('Date'[Date], -12, MONTH))
VAR SalesVariancePct = DIVIDE(([Sales] - SalesPriorYear), SalesPriorYear)
RETURN SalesPriorYear

Hier staat de RETURN tijdelijk op SalesPriorYear, zodat je controleert of de verkoop van vorig jaar klopt. Daarna zet je hem terug op SalesVariancePct. Let op de naam: in een variabelenaam mogen alleen letters, cijfers en een underscore staan, geen spaties of tekens zoals %.

Ben je klaar met testen, zet je de RETURN gewoon terug. Zo pel je een ingewikkelde berekening laag per laag af.

Aggregaties: samenvatten wat je niet per rij nodig hebt

Door gegevens samen te vatten wordt je tabel drastisch kleiner. Je houdt over wat ertoe doet en je query's worden sneller.

Heb je toegang tot de databank, dan maak je daar een tabel of weergave met de aggregatie en haal je die binnen. Anders bouw je hem in de Power Query Editor.

Kijk eerst naar je bestandsgrootte, zodat je straks het verschil ziet.

In de tabel Sales staat de datum 01-01-14 vijf keer. Die vijf aankopen zijn gedaan door vijf verschillende klanten, want de CustomerKey verschilt. Elke verkooptransactie staat er dus apart in.

In totaal 58.189 transacties, elk op een eigen rij. Het exacte aantal zie je in het Kolomprofiel onder het tabblad Weergave.

‹›

1 / 2

De aggregatie opbouwen

Je hebt geen zicht op elke transactie nodig. Je wil weten hoeveel transacties er per dag waren en wat de dagbedragen zijn.

1. Ga naar tabblad Start, groep Kolommen beheren, en klik op Kolommen kiezen.
2. Vink alles uit behalve OrderDate, OrderQuantity en SalesAmount. Klik op OK.
3. Zet het datatype van OrderDate op Datum. Er is toch geen uurregistratie gebeurd, dus het uur mag weg.
4. Ga naar tabblad Start, groep Transformeren, en klik op Groeperen op.
5. Vul de gegevens in en klik op OK.

‹›

1 / 3

Er blijven 1.073 rijen over, en de resultaten van je aggregaties staan als berekende kolommen klaar. Klik op Sluiten en toepassen.

Aggregaties beheren

Dat kan vanuit elk venster in Power BI Desktop. Rechtsklik op de tabel Sales in het veldenpaneel. In het venster dat opent pas je via het keuzemenu aan welk soort aggregatie je gebruikt.

‹›

1 / 2

Twee pictogrammen die je nog niet gebruikt hebt

Onderaan de linkerbalk van Power BI Desktop staan twee pictogrammen die je in deze cursus nog niet bent tegengekomen: DAX en TMDL. Je kan de hele cursus doorlopen zonder ze aan te raken, en de meeste mensen doen dat ook.

Je hoeft ze niet te gebruiken. Maar je moet weten dat ze bestaan, want het moment waarop je ze nodig hebt herken je pas als je ervan gehoord hebt.

Eerst een begrip rechtzetten: formule tegenover query

In deel 4 heb je DAX-formules geschreven: metingen zoals Totale verkoop of Marge percentage. Een DAX-query is iets anders, en dat verschil is de sleutel tot deze hele les.

De DAX-queryweergave: hoe een query eruitziet

Een DAX-query heeft twee delen. Eén ervan is verplicht.

EVALUATE, verplicht

Dit zegt welke gegevens je wil terugkrijgen. Erachter zet je iets wat een tabel oplevert.

EVALUATE 'Sales'

Dat geeft je de hele tabel Sales terug. Wil je één waarde zien, zet die dan tussen accolades. Zo maak je van een enkel getal een tabel van één rij:

EVALUATE { [Total Sales] }

Met ORDER BY sorteer je het resultaat:

EVALUATE 'Sales'
ORDER BY 'Sales'[SalesAmount] DESC

DEFINE, optioneel

Hiermee schrijf je een meting die alleen binnen deze query bestaat. Je kan hem uitproberen zonder dat er iets in je model verandert.

DEFINE
    MEASURE Sales[Test marge] =
        DIVIDE ( [Total Sales] - [Total Cost], [Total Sales] )
EVALUATE
    SUMMARIZECOLUMNS (
        'Product'[Category],
        "Marge", [Test marge]
    )

Dat is de hele truc: je test een berekening zonder eerst een tabelvisual te bouwen, zonder heen en weer te klikken, en zonder je model te vervuilen met metingen die achteraf niet blijken te kloppen.

Snelle query's: je hoeft niets uit het hoofd te kennen

Rechtsklik op een tabel, kolom of meting in het gegevensvenster en kies Snelle query's. Power BI schrijft de query voor je, opent hem in een nieuw tabblad en voert hem meteen uit.

Van query terug naar je model

Bevalt de meting die je in het DEFINE-blok hebt uitgeprobeerd? Dan hoef je hem niet over te typen.

Boven een DEFINE MEASURE-blok verschijnt klikbare tekst, wat Microsoft CodeLens noemt:

• Model bijwerken: nieuwe meting toevoegen als de meting nog niet in je model zit.
• Model bijwerken: meting overschrijven als hij al bestaat maar de formule verschilt.

Wil je er meerdere tegelijk doorvoeren, gebruik dan de knop Model bijwerken met wijzigingen in de opdrachtbalk.

Meteen een beschrijving meegeven

Je kan boven je meting een beschrijving zetten met drie schuine strepen. Die gaat mee naar je model als je hem terugschrijft.

DEFINE
    /// Groei van de verkoop tegenover vorig jaar, in procent.
    /// Geeft leeg terug als er geen cijfer voor vorig jaar is.
    MEASURE Sales[YoY Groei %] = ...

De rest van het venster

Tabbladen

Je kan meerdere query's tegelijk openhebben, elk in een eigen tabblad dat je kan hernoemen. Elk tabblad toont zijn toestand:

Query's lopen op de achtergrond door, dus je kan ondertussen in een ander tabblad verder.

Foutmeldingen lezen

Staat er iets als Query (4, 23), dan zit de fout op regel 4, teken 23. Het venster helpt verder met suggesties tijdens het typen, en als je met je muis op een meting gaat zweven zie je de formule, de naam en de beschrijving.

De brug vanuit de vorige les

In de Prestatie-analyse uit les 21 kon je zien welke query een trage visual verstuurt. Klap daar een visual open en je krijgt de optie om die query te kopiëren of hem rechtstreeks uit te voeren in de DAX-queryweergave.

Bij een liveverbinding

Werk je met een liveverbinding naar een gepubliceerd model, dan kan je de metingen van dat model niet bekijken of bewerken. Snelle query's beperken zich dan tot Evalueren. Rapportmetingen die je zelf toevoegt kan je wel testen, maar die moeten altijd in een DEFINE MEASURE-blok staan, want ze bestaan niet in het model zelf.

De TMDL-weergave: je model als tekst

TMDL staat voor Tabular Model Definition Language. Het is de taal waarin de definitie van je model beschreven staat: je tabellen, kolommen, metingen, relaties, opmaak, alles.

In de modelweergave zie je dat als een schema met vakjes en lijnen. In de TMDL-weergave zie je hetzelfde, maar dan als tekst die je kan lezen, doorzoeken en wijzigen.

Hoe je ermee werkt

Het venster is bij het openen leeg. Je vult het door een object erin te zetten.

1. Sleep een tabel, meting of kolom vanuit het gegevensvenster naar de editor. Power BI schrijft de volledige definitie ervan uit als script.
2. Of rechtsklik een object in de gegevensweergave en kies Script TMDL, naar een nieuw tabblad of naar je klembord.

Je kan hele secties tegelijk slepen, of meerdere objecten selecteren door Ctrl ingedrukt te houden.

Zo ziet zo'n script eruit:

createOrReplace
      perspective SalesView
        perspectiveTable Sales
            perspectiveMeasure 'Sales Amount'
            perspectiveMeasure 'Sales Qty'
            perspectiveColumn Quantity
            perspectiveColumn 'Amount'

De editor helpt je onderweg met kleuren per soort element, in- en uitklapbare secties, aanvullen tijdens het typen (of met Ctrl+Spatie), uitleg als je met de muis ergens op blijft staan, en een lampje bij een fout met een voorstel om hem te herstellen.

Ben je klaar, dan klik je op Toepassen. Lukt het, dan krijg je een bevestiging. Lukt het niet, dan verschijnt er een foutmelding met een koppeling naar de details.

Waar het echt tijd wint

Dit is geen gereedschap voor elke dag. Maar in deze zes gevallen is het het verschil tussen tien minuten en een halve dag.

Waar je op moet letten

Nog een subtiliteit. De koppeling tussen je modeltabel en je Power Query-query loopt via de eigenschap sourceColumn, waardoor de namen los van elkaar staan. In de Power Query-editor zie je dus de oorspronkelijke kolomnamen, niet die van je model.

Wanneer gebruik je wat

Je rapport de deur uit

Staat je datamodel en hoef je er voorlopig niets meer aan te veranderen, dan kan je publiceren. Vanaf dat moment kan je delen met anderen of samen met collega's verder werken.

Ben je nog niet ingelogd, dan vraagt Power BI eerst je e-mailadres.

Is het publiceren klaar, dan krijg je de link naar je rapport. Klik erop om naar de Power BI Service te gaan.

Wat je in de Service nog kan en niet meer kan

Ook in de Service kan je een semantisch model (vroeger dataset genoemd) bewerken: met Power Query in de browser, relaties leggen, metingen schrijven en rollen voor rijniveaubeveiliging maken. Daarvoor heb je schrijfrechten op het model nodig, en je beheerder moet het bewerken van modellen in de Service toelaten. Niet elk model komt in aanmerking, bijvoorbeeld een liveverbinding niet. Power BI Desktop blijft de volledigste plek om te modelleren, en dat is ook de werkwijze van deze cursus.

Bewerken kan wel. Klik op Bewerken en de interface verandert: een ander lint, maar je vindt Velden, Visualisaties en Filters gewoon terug zoals in Desktop.

‹›

1 / 2

De vijfde bouwsteen: het dashboard

Een dashboard is één enkele pagina die met visualisaties een verhaal vertelt. Omdat het bij die ene pagina blijft, werkt een goed dashboard met sleutelcijfers. Wie meer detail wil, gaat naar het volledige rapport.

Je bouwt een dashboard door visualisaties uit een rapport vast te pinnen met de punaise.

Er gaat een venster open met drie dingen: een voorbeeld van de grafiek, de keuze om het thema aan te passen of te behouden, en de keuze tussen een bestaand of een nieuw dashboard. Kies je nieuw, dan geef je het meteen een naam.

Je kan op één dashboard ook visuals uit verschillende rapporten combineren. Zo zet je sleutelcijfers van meerdere afdelingen naast elkaar op één pagina, of de data nu in de cloud staat of lokaal.

Rapport of dashboard: wat kan wat

Wat een werkruimte is

Werkruimten zijn de centrale plek waar je met collega's en teams verzamelingen rapporten en dashboards opbouwt. Het zijn containers voor dashboards, rapporten, werkmappen, semantische modellen en gegevensstromen. Ze worden gemaakt op capaciteiten.

Drie voordelen:

• Rapporten en dashboards bewaren voor gebruik door meerdere teams.
• Alles delen en presenteren vanuit één omgeving.
• Beheersen wie toegang heeft tot welke semantische modellen, rapporten en dashboards.

Twee soorten werkruimten

Zie een werkruimte als een tijdelijke werkplek en als container voor wat straks een Power BI-app wordt.

Een werkruimte maken

1. Ga onderaan bij de pictogrammen naar Werkruimten. Er gaat een zijvenster open.
2. Klik op Nieuwe werkruimte maken.
3. Geef een betekenisvolle naam en een beschrijving. Klik op Opslaan.

‹›

1 / 2

Klap je Geavanceerd open, dan kan je een contactenlijst maken van mensen die een melding krijgen als er iets misgaat met de werkruimte. Standaard staat dat op de werkruimtebeheerder.

Je kan de werkruimte ook aan een specifieke OneDrive koppelen, en kiezen of ze deel uitmaakt van een toegewezen capaciteit. Bij een toegewezen capaciteit krijgt je werkruimte eigen rekenkracht in plaats van die te delen met andere gebruikers.

Je komt meteen in je nieuwe werkruimte terecht en kan inhoud toevoegen en rollen instellen.

Rijniveaubeveiliging instellen in Desktop

Machtigingen kan je toekennen aan hele werkruimten, aan rapporten, semantische modellen, dashboards en werkmappen. Zelfs aan afzonderlijke rijen. Dat laatste heet rijniveaubeveiliging, of RLS.

1. Ga naar het tabblad Modelleren, groep Beveiliging, en klik op Rollen beheren.
2. Maak een rol aan en zet filters op de attributen van je entiteiten.

‹›

1 / 2

In dit voorbeeld krijgt de rol Groep_USA binnen de tabel Territories alleen toegang tot de gegevens over de Verenigde Staten. Klik op Opslaan.

Testen doe je met Weergeven als, ook in de groep Beveiliging. Kies je nieuwe rol en kijk wat er verandert.

‹›

1 / 4

Klik op Stop weergeven om terug te keren naar de gewone weergave.

Rijniveaubeveiliging toepassen in de Service

De rol bestaat, nu voeg je er mensen aan toe. Zij zullen alleen data over de Verenigde Staten zien.

1. Klik in de Service links op Werkruimten en kies de werkruimte waar je rapport staat.
2. Je ziet je semantisch model en je rapport. Dat kan in lijstvorm, of via Volgens herkomst als je de hele gegevensstroom wil zien.
3. Klik op de drie puntjes achter het semantisch model en kies Beveiliging.
4. Voeg personen of groepen toe. Klik op Opslaan.

‹›

1 / 6

Ook hier kan je testen: via de drie puntjes achter de groepsnaam kies je Testen als rol.

Werkruimterollen: wie mag wat

Ga in je werkruimte naar Toegang. Daar voeg je e-mailadressen toe van personen, beveiligingsgroepen met e-mail, distributielijsten, Microsoft 365-groepen of gewone beveiligingsgroepen.

‹›

1 / 2

Er zijn vier rollen: Beheerder, Lid, Inzender en Lezer. Elk kan iets anders.

Vijf voetnoten bij die tabel, en ze zijn geen detail:

• Een inzender mag de app bijwerken als de beheerder hem die machtiging geeft. Een nieuwe app publiceren of wijzigen wie er toegang toe heeft, mag hij niet.
• Inzenders en lezers kunnen items delen als ze machtigingen om te herdelen hebben.
• Voor een rapport kopiëren naar een andere werkruimte, of daar een rapport maken op dit semantisch model, heb je de machtiging Bouwen nodig op het semantisch model. Vanaf de rol Inzender krijg je die automatisch via je werkruimterol.
• Voor de gateway heb je apart machtigingen nodig. Die worden elders beheerd, los van de werkruimterollen.
• Ook zonder Pro-licentie kan je items in de Service bekijken en gebruiken, als ze in een werkruimte op een Fabric-capaciteit vanaf F64 of een Premium-capaciteit staan en je de rol Lezer hebt.

Wil je een overzicht van alle mensen in een werkruimte met hun machtigingen: klik achter de naam van de werkruimte op de drie puntjes en kies Werkruimtetoegang.

‹›

1 / 2

Eén rapport delen

Open het rapport en ga via het menu Bestand naar Machtigingen beheren.

In het venster dat opent kan je per onderdeel, dus voor dashboards, werkmappen, semantische modellen en rapporten:

• de koppeling tonen en per mail versturen
• directe toegang geven aan gebruikers die je toevoegt
• openstaande aanvragen goedkeuren
• gedeelde weergaven bekijken

Opmerkingen: feedback vragen in het rapport zelf

Staat je rapport in de Service en heb je het gedeeld, dan wil je waarschijnlijk weten wat je collega's ervan vinden. Daarvoor bestaan opmerkingen.

Je kan ze plaatsen op een heel dashboard, op een losse visual van een dashboard, op een rapportpagina, op een gepagineerd rapport en op een losse visual van een rapportpagina. Algemeen, of gericht aan iemand met een @vermelding.

Van werkruimte naar app

Je hebt een app-werkruimte gemaakt en rollen toegekend. Nu vul je hem met inhoud: rapporten uit Desktop, maar ook dashboards, semantische modellen en gegevensstromen.

Een app is een gepubliceerd venster op je gegevens, alleen-lezen, bedoeld voor brede verspreiding. Publiceren en bijwerken vraagt een Power BI Pro- of PPU-licentie. Wie de app alleen gebruikt, heeft ook Pro of PPU nodig, tenzij de werkruimte op een Fabric-capaciteit vanaf F64 staat (zie les 24).

Inhoud toevoegen aan de werkruimte

Ga naar je werkruimte en klik op Nieuw. Je kan er onder meer een rapport, een semantisch model, een gegevensstroom of een streamingdataset maken.

Of gebruik Gegevens ophalen linksonder in de navigatiebalk om bestaande rapporten uit Power BI Desktop te importeren.

De app maken

Klaar om te publiceren? Ga terug naar de werkruimte en klik rechtsboven op App maken.

Er opent een venster met drie tabbladen.

Installatie

Geef de app een naam en een beschrijving, en kies eventueel een logo of een themakleur.

Inhoud

Hier voeg je inhoud toe en bepaal je in welke volgorde de gebruiker ze ziet, via een eigen navigatievenster. Je kan namen wijzigen, koppelingen aanpassen en items in een sectie plaatsen.

‹›

1 / 2

Je kan ook inhoud van buiten Power BI toevoegen via een koppeling. Let op: een YouTube-video of een PowerPoint moet een insluit-URL zijn, niet de gewone URL.

Per item kan je in- of uitschakelen of het mee in de app gaat bij het publiceren.

Doelgroep

Hier geef je toegang aan je hele organisatie of aan specifieke gebruikers. Je kan ze ook machtigingen geven om te bouwen en te delen, zodat ze zelf inhoud kunnen maken en verspreiden.

Na het publiceren krijg je een scherm met de link die je kan doorsturen.

De app bijwerken

Wil je na het publiceren nog iets aanpassen, dan doe je dat in de werkruimte, niet in de app.

Eén uitzondering: wijzigingen aan semantische modellen en gegevensstromen zijn wel meteen actief. Bij het bijwerken kan je opnieuw aan de drie tabbladen Installatie, Inhoud en Doelgroep. Klik daarna op App bijwerken.

Implementatiepijplijnen

Twee soorten vernieuwen

Het woord vernieuwen dekt in Power BI twee verschillende dingen. Houd ze uit elkaar.

Deze les gaat over de tweede. De eerste komt in een volgende ronde.

Automatische paginavernieuwing instellen in Desktop

1. Selecteer de rapportpagina waarvoor je het wil inschakelen. De instelling geldt per pagina.
2. Ga in het deelvenster Visualisaties naar de knop Indeling, het verfrolletje, en zoek onderaan het onderdeel Paginavernieuwing.
3. Zet de schakelaar aan.
4. Kies het vernieuwingstype: vast interval of wijzigingsdetectie.
5. Vul in wat dat type nodig heeft.

Vast interval

Je geeft een interval op. Standaard 30 minuten, minimum één seconde. Je rapport vernieuwt dan met die frequentie.

Klik op Details weergeven en Power BI toont of de functie door je beheerder is ingeschakeld, wat het minimale toegestane interval is, wat de werkelijke verversingssnelheid is (meestal trager dan wat jij instelde) en wanneer er voor het laatst ververst is.

Wijzigingsdetectie

Hierbij ververst Power BI pas als er echt iets veranderd is. Je koppelt een meting die dat bewaakt.

Je bereikt het venster via de link Wijzigingsdetectie toevoegen, via het tabblad Modelleren in het lint, of door rechts te klikken op een waarde in het vak Waarden.

Kies een bestaande meting of maak een nieuwe. Voor een nieuwe kan je kiezen uit aantal, aantal verschillende, minimum, maximum en som. Bijvoorbeeld: tel het aantal verschillende klant-ID's, en ververs alleen als er een klant bijkomt. Bepaal daarna hoe vaak Power BI die meting mag narekenen. Na Toepassen staat er een nieuwe meting in je veldenlijst, met een eigen pictogram.

Het juiste interval kiezen

Zodra automatische paginavernieuwing aanstaat, stuurt Power BI voortdurend query's naar je bron. Die query's hebben tijd nodig om terug te komen. Zet je het interval korter dan die tijd, dan vernieuwen je visuals gewoon minder vaak dan je instelde.

Bij zeer korte intervallen tellen drie dingen mee: het type DirectQuery-bron, de belasting die je query's erop leggen, en de afstand van je lezers tot het datacenter.

Een rekenvoorbeeld met de Prestatie-analyse uit deel 6:

• Data komt binnen om de 2 seconden.
• De Prestatie-analyse toont een maximale query- plus weergavetijd van ongeveer 4,9 seconden.
• De bron kan ongeveer 1.000 gelijktijdige query's per seconde aan.
• Je verwacht 10 gelijktijdige lezers.

5 visuals maal 10 gebruikers geeft ongeveer 50 query's. De data komt om de 2 seconden binnen, dus dat zou je verversingssnelheid moeten zijn. Maar de query duurt zo'n 5 seconden, dus je moet hoger gaan dan 5 seconden.

Bij wijzigingsdetectie gelden dezelfde overwegingen, met één groot verschil: er gaat maar één query naar de bron, ongeacht hoeveel visuals of lezers er zijn. Pas als die meting verandert, worden alle visuals voor alle gebruikers bijgewerkt, en dan geldt weer dezelfde rekensom als hierboven. Op lange termijn is dat een stuk zuiniger.

Automatische paginavernieuwing in de Service

Hetzelfde principe, met dezelfde stappen. In de Service werkt het ook voor ingesloten Power BI-inhoud.

Wat de Service je toestaat

In Desktop mag alles, tot één seconde. In de Service hangt het af van waar je publiceert.

Een capaciteit is een set middelen, opslag, processor en geheugen, die Power BI-inhoud draait. Gedeelde capaciteit deel je met andere klanten van Microsoft, en daar gelden beperkingen om iedereen gelijke kansen te geven: maximaal 1 GB modelgrootte en maximaal acht verversingen per dag. Een gereserveerde capaciteit is voor jouw organisatie alleen.

Werkruimten zitten binnen capaciteiten. Standaard komen ze, ook je persoonlijke, in de gedeelde capaciteit terecht.

Beperkingen om te onthouden

• De opslagmodus Importeren wordt niet ondersteund. Alleen DirectQuery.
• Samengestelde modellen met minstens één DirectQuery-bron werken wel.
• Eén wijzigingsdetectiemeting per semantisch model.
• Wijzigingsdetectie werkt niet met een service-principal.
• Query's voor automatische paginavernieuwing omzeilen altijd de cache.
• Bekend probleem: bij een verbinding met Analysis Services of semantische modellen in Power BI en een interval van 30 minuten of meer kunnen visuals na 30 minuten een fout tonen.

Power BI beschermt je bron op twee manieren: deze query's krijgen een lagere prioriteit dan interactieve query's zoals het laden van een pagina, en er wordt geen nieuwe vernieuwingsquery gestuurd zolang de vorige loopt.

Als het niet werkt

Een rapport insluiten op een website

Je kan een rapport insluiten in een webpagina of een portaal, zodat lezers het zien zonder naar de Power BI Service te gaan.

‹›

1 / 2

De beloning voor die tachtig procent

In deel 5 stond het al: tachtig procent van je werk in Power BI zit onder de motorkap, in de Query Editor en het model. Twintig procent is visualisatie. Dat leek misschien een ouderwetse boodschap in een tijd waarin je een computer gewoon kan vragen om een rapport.

Deze les gaat dus over twee dingen. Wat Copilot voor je kan doen, en wat jij moet doen om dat te laten werken.

Eerst de vervelende vraag: mag je het gebruiken?

Copilot in Power BI zit niet in elke licentie. Dit is het punt waarop veel mensen vastlopen, dus het staat vooraan.

Herken je de termen capaciteit en werkruimte niet meer, kijk dan even terug naar les 23.

Waar je Copilot tegenkomt

Sommige functies zitten in het Copilot-deelvenster, andere zitten ingebouwd op de plek waar je toch al werkt, zoals de knop bij een meting.

Copilot buiten het rapport

Het Copilot-deelvenster rechts in een rapport is algemeen beschikbaar. Daarnaast bestaan er nieuwere vormen, die op het moment van schrijven nog in preview zijn:

• Copilot op volledig scherm, via het Copilot-pictogram in de linkernavigatie van de Service. Daar stel je vragen over alle rapporten en modellen waar je toegang toe hebt, en Copilot zoekt zelf de juiste inhoud. Sinds september 2025 staat dit standaard aan in organisaties waar Copilot aanstaat.
• Copilot in een app, in de linkernavigatie van een Power BI-app. Die beantwoordt vragen over de inhoud van die ene app. Bij het publiceren van een app beslis je per app of Copilot getoond wordt.

Wat het kan, voor wie het rapport leest

Een rapport laten samenvatten

Een pagina doorgronden kan een half uur duren, soms langer, zeker als je er iets over moet zeggen aan de directie. Copilot maakt daar in seconden een samenvatting van, met de trends, de inzichten en de opvallende afwijkingen.

Je kan de samenvatting sturen met je vraag: laat deze pagina samenvatten in opsommingstekens, of geef een samenvatting van de verkoop op deze pagina.

Vragen stellen over de data

Je stelt een vraag in het Copilot-deelvenster en krijgt een antwoord met een verwijzing naar de visual waar het vandaan komt. Zo zie je meteen welk deel van het rapport het antwoord onderbouwt.

Voorbeelden van wat je kan vragen:

• Kan ik deze meting zien voor een andere regio of periode?
• Wat zijn de belangrijkste categorieën op basis van deze waarde?
• Hoe is deze meting veranderd door de tijd?

Wat het kan, voor wie het rapport maakt

Een rapportpagina laten maken

Geef Copilot een opdracht op hoofdlijnen die past bij jouw data, en hij zoekt de tabellen, velden, metingen en grafieken bij elkaar en zet er een pagina van neer. Die pas je daarna gewoon zelf aan met de gereedschappen uit deel 5.

Voorbeelden van bruikbare opdrachten:

• Maak een pagina om de prestaties van de verschillende ploegen te beoordelen op basis van goedgekeurde stuks, afgekeurde stuks en alarmen door de tijd.
• Maak een pagina om de efficiëntie van de productielijn te analyseren.
• Maak een pagina die de kost en het materiaal van elk product vergelijkt.

Bestaande pagina's aanpassen kan ook: visuals toevoegen, een ander visualisatietype kiezen, velden wijzigen, visuals verwijderen. En ongedaan maken werkt gewoon.

Weet je nog niet waar je wil beginnen, dan kan Copilot op basis van je data een voorstel doen voor de opbouw van een heel rapport: welke pagina's er zouden komen en waarover ze gaan. Daaruit kies je wat hij mag maken.

DAX-query's laten schrijven

Beschrijf wat je wil berekenen en Copilot stelt een DAX-query voor. Bevalt het, kies dan Behouden om hem in het querytabblad te zetten, en voer hem uit met Uitvoeren of F5.

Vraag je hoe de code werkt in plaats van om nieuwe code, dan krijg je uitleg in gewone taal. Dat maakt het ook een leermiddel voor de formules uit deel 4.

Beschrijvingen bij je metingen

Copilot kan beschrijvingen toevoegen aan de metingen in je model. Wie later een rapport bouwt op jouw model ziet die beschrijving staan. Dat is meteen je documentatie, en het is een van de dingen waar Copilot zelf ook beter van wordt.

Een samenvatting als visual op de pagina

Naast het deelvenster kan je een samenvatting ook als visual op je rapportpagina zetten, zodat elke lezer hem ziet.

Je model voorbereiden: het echte werk

Dit is de kern van de les. Microsoft zegt het zelf onomwonden: zonder voorbereiding kan Copilot je data verkeerd interpreteren, en dan krijg je generieke, onnauwkeurige of misleidende antwoorden.

Vijf dingen bepalen hoe goed je model met Copilot samenwerkt. Je herkent ze allemaal uit deel 3.

Data voorbereiden voor AI

Bovenop die algemene regels heeft Power BI drie werktuigen die specifiek voor Copilot dienen. Op het moment van schrijven is Data voorbereiden voor AI nog een preview, dus namen en schermen kunnen nog wijzigen. Je vindt ze onder de knop Data voorbereiden voor AI op het tabblad Start in Desktop, of via de pagina van je semantisch model in de Service.

1. Het AI-dataschema

Hiermee bepaal je welk deel van je model Copilot mag zien. Vink alles uit wat voor de gebruiker niet relevant is: technische sleutelvelden, hulpkolommen om op te sorteren, ongebruikte tabellen. Hoe minder ruis, hoe scherper het antwoord.

Twee dingen om te weten. Velden die al verborgen zijn in je model worden bij het eerste gebruik automatisch uitgesloten. En het schema geldt niet overal: bij het maken van een rapportpagina, bij zoeken en bij DAX-query's heeft Copilot het hele model nodig en negeert hij je schema.

2. Geverifieerde antwoorden

Hiermee koppel je een bestaande visual aan een vraag. Selecteer een visual, kies via de drie puntjes de optie om er een geverifieerd antwoord van te maken, en geef de vragen op waarop hij moet reageren. Stelt iemand die vraag, of iets wat er sterk op lijkt, dan krijgt hij gegarandeerd díé visual.

Zo houd je grip op de vragen die er echt toe doen. Voor de kerncijfers waar je organisatie op stuurt wil je geen wisselend antwoord.

3. AI-instructies

Vrije tekst waarin je Copilot uitlegt hoe hij met jouw model moet omgaan. Bijvoorbeeld welke van twee gelijkaardige kolommen de juiste is. Gebruik dit als laatste stap, voor de verfijning, niet als eerste redmiddel.

En daarna: goedgekeurd voor Copilot

Ben je tevreden, dan kan je je model markeren als goedgekeurd voor Copilot. Dat is een signaal aan je organisatie dat dit model nagekeken is.

Wat je erover moet vertellen aan je gebruikers

Dit deel slaan mensen graag over. Doe dat niet, want het bepaalt of Copilot in je organisatie vertrouwen wint of verliest.

Hetzelfde vragen geeft niet altijd hetzelfde antwoord

Copilot is niet-deterministisch. Twee keer dezelfde vraag op dezelfde data kan twee verschillende antwoorden opleveren. Zeg dat vooraf tegen je gebruikers, en leg uit hoe ze een antwoord kunnen nakijken.

Behalve als het uit de cache komt

Stel je binnen 24 uur exact dezelfde vraag op een ongewijzigd model, dan krijg je het antwoord uit de cache en dus letterlijk hetzelfde. De knop om het gesprek te wissen verandert daar niets aan. Verwacht je een ander antwoord, formuleer je vraag dan anders of ververs je model.

Het kan het verkeerde veld pakken

Een voorbeeld uit de documentatie van Microsoft zelf. Iemand vraagt welk land de hoogste winst maakte in 2024. Copilot antwoordt dat er geen data voor 2024 is, en filtert vervolgens op de kolom Verjaardag uit de klantentabel in plaats van op de gemarkeerde datumtabel. Er wás data voor 2024.

Zo controleer je wat er gebeurd is

Heeft Copilot een visual voor je gemaakt, klik dan op de knop om hem aan de pagina toe te voegen. Daarna kan je die visual selecteren en zien welke velden en welke filters gebruikt zijn. Zo maak je zichtbaar hoe hij aan zijn antwoord komt.

Wissel je van onderwerp, wis dan het gesprek. Anders sleept Copilot de context van je vorige vragen mee en worden de antwoorden troebel.

Wat het niet kan

• De schakelaar voor Vragen en antwoorden (Q&A) moet voorlopig nog aanstaan op je model, anders kan Copilot geen rapportpagina's maken of bewerken. Microsoft schrapt Q&A in februari 2027 en verwijst naar Copilot als vervanger, dus deze voorwaarde verandert dan wellicht.
• Geen rapportpagina's voor modellen met realtime streaming.
• Geen rapportpagina's voor modellen met een liveverbinding naar Analysis Services.
• Geen rapportpagina's als je impliciete metingen hebt uitgeschakeld. De impliciete metingen uit les 12 dus.
• Geen aangepaste visuals uit de marktplaats.
• Geen opmaak of stijlwijzigingen.
• Bij ingewikkelde visuals kan detail of opmaak verloren gaan als je ze laat aanpassen.

Waar het op neerkomt

Copilot verandert niet wat een goed rapport is. Het verandert hoe snel je er een hebt, en het legt genadeloos bloot of het model eronder deugt.

Waarom dit deel achteraan staat

Dit deel gaat niet over knoppen. Het geeft de context waarin Power BI bestaat: waar al die data vandaan komt, hoe ze bewaard wordt, en waarom de ene bron zich anders gedraagt dan de andere.

Je hebt het niet nodig om een rapport te bouwen. Je hebt het wel nodig als je met een data-engineer of een databasebeheerder aan tafel zit en wil begrijpen waar zij het over hebben.

Big data: de drie V's

In 2001 schreef Doug Laney, toen bij Meta Group en later bij Gartner, een rapport over de mogelijkheden van data. Daarin staan drie V's centraal: de drie manieren waarop big data explosief zou groeien.

Volume

De mensheid produceert elke dag een onvoorstelbare hoeveelheid data. Reken je de voorspelling voor 2025 uit de tabel hieronder om, 175 zettabyte per jaar, dan kom je op zo'n 480 miljard gigabyte per dag, en dat cijfer blijft groeien. We leven op smartphones en laptops, en apps met media-inhoud zorgen voor exponentiële groei. Meer volume betekent meer nood aan nieuwe systemen en aan mensen die ermee overweg kunnen.

Om dat laatste voorstelbaar te maken: 175 zettabyte op dvd's zou een stapel geven die 22 keer rond de aarde reikt. En de Amazon-cloud verbruikte volgens een oudere schatting evenveel energie als 600.000 gezinnen. Zulke cijfers verouderen snel; zie ze als orde van grootte, niet als actuele meting.

Verscheidenheid

Denk aan de manieren waarop je zelf data bewaart. Van Excel tot pdf, van video tot vormen die vandaag nog niet bestaan. In je eigen leven kom je makkelijk aan honderd formaten.

Doordat data in zoveel formaten voorkomt, is wat je verzamelt niet altijd gestructureerd, en komt het niet altijd uit een duidelijke bron. Er wordt data gehaald uit beelden, muziek, video, klachtenmails en andere teksten. Op ongestructureerde data laat je eerst algoritmen los om er bruikbare gegevens uit te halen.

Snelheid (velocity)

De snelheid waarmee data binnenkomt en verwerkt wordt. Vroeger was het nieuws van gisteren belangrijk, en kranten werken nog zo. Nieuwssites en radio hebben ons gewend gemaakt aan kort en snel.

Het datawarehouse

Een datawarehouse, afgekort DWH, is een type databeheersysteem. Het is een gegevensverzameling die zo is opgebouwd dat terugkerende en losse vragen snel beantwoord kunnen worden, zonder dat de bronsystemen daaronder lijden.

Een typisch datawarehouse bevat:

• Een relationele databank.
• Een ETL-oplossing: extractie, transformatie en laden. Data uit een externe bron halen, omzetten naar een bruikbaar formaat, en in het warehouse laden.
• Functies voor statistische analyse, rapportage en datamining.
• Analysetools om te visualiseren en te presenteren.
• Toepassingen die met machine learning en artificiële intelligentie bruikbare informatie afleiden.

Data lake en lakehouse

Naast het klassieke datawarehouse kom je vandaag ook het data lake tegen: een grote opslag waarin data in haar oorspronkelijke vorm terechtkomt, gestructureerd of niet. Een lakehouse combineert beide: de goedkope, flexibele opslag van een data lake met de tabellen en query's van een datawarehouse. In Microsoft Fabric vind je lakehouses, warehouses en eventhouses naast elkaar, allemaal bewaard in één gezamenlijke opslag, OneLake. Een semantisch model in Power BI kan rechtstreeks op zo'n lakehouse of warehouse bouwen.

Gestructureerd tegenover ongestructureerd

Voor je ongestructureerde data kan analyseren, moeten losse waarden of reeksen woorden omgezet worden naar kolommen. Tekst moet daarvoor genormaliseerd worden: hoofdletters en kleine letters gelijktrekken, stopwoorden eruit halen, en zo verder.

SQL en NoSQL

SQL

SQL staat voor Structured Query Language. Traditionele databanken werken ermee, en om ermee te werken moet je databank structuur hebben.

Wat je met SQL doet:

• Databanken maken
• Tabellen aanmaken
• Records invoegen en bijwerken
• Gegevens raadplegen en ophalen
• Procedures maken en weergaven vastleggen
• Toegangsrechten toekennen aan tabellen, procedures en weergaven

NoSQL

NoSQL staat voor Not only Structured Query Language. Het is een verzamelnaam voor heel verschillende databanken die onderling weinig gemeen hebben. Ze kunnen extreem grote hoeveelheden data verwerken, en die data hoeft vooraf geen structuur te hebben.

Tekstmining en NLP

Met de komst van grote hoeveelheden ongestructureerde data groeide de vraag naar manieren om die te analyseren. Tekstmining en natural language processing halen informatie uit teksten. Woorden of groepen woorden worden geclassificeerd als variabelen, bijvoorbeeld om het sentiment te bepalen of te voorspellen.

De moeilijkheid zit in het omgaan met frequente en zeldzame woorden, en met woorden die meerdere betekenissen hebben. Daarvoor zijn allerlei algoritmen ontwikkeld.

En dan visualisatie

Naast het verwerken en analyseren van data is er ook een sprong gemaakt in de mogelijkheden om ze te tonen. De tijd van lijn- en staafgrafieken in Excel lijkt voorbij.

Visualisatie is meer dan overzichten maken om inzicht te krijgen in je datastructuur. Naast wat je ziet tijdens het verkennen van je data, wordt visualisatie steeds meer de manier waarop je een verhaal vertelt.

Web scraping

Web scraping is een techniek waarbij je gecontroleerd data van het internet haalt. Je bouwt je eigen tabel met de kolommen en rijen die jij nuttig vindt.

Oefenadres: de lijst met klassiekers in de Xbox-store, via de link onder de afbeelding in het bronmateriaal.

Kolom uit voorbeelden

Deze functie is een van de aangenaamste in Power Query. Je typt een voorbeeld van wat je wil, en Power BI leidt zelf de regel af.

Haal eerst voorbeeldgegevens op van Wikipedia.

1. Ga naar tabblad Start, Gegevens ophalen, Web.
2. Plak het adres van de Wikipedia-pagina met de lijst van staten en gebieden van de Verenigde Staten en klik op OK.
3. Kies in de Navigator de tabel met de staten.
4. Klik op Gegevens transformeren. De tabel opent in de Power Query Editor.
5. Ga naar het tabblad Kolom toevoegen en kies Kolom uit voorbeelden.
6. Klik het pictogram zelf aan om de kolom uit alle bestaande kolommen te maken, of gebruik het pijltje om te kiezen tussen Vanuit alle kolommen en Vanuit selectie. Neem hier Vanuit alle kolommen.

‹›

1 / 2

Hoe het werkt

Bovenaan de tabel opent het deelvenster Kolom toevoegen uit voorbeelden. Rechts van je bestaande kolommen verschijnt Kolom 1. Vul je daar voorbeeldwaarden in, dan leidt Power BI er regels uit af.

Typ je in de eerste rij Alabama, dan herkent Power BI dat als de waarde Alabama uit de eerste kolom. Druk je op Enter, dan vult hij de rest van de kolom aan.

Ga daarna naar de rij Massachusetts[D] en haal het stukje [D] weg. Power BI merkt de wijziging op, leidt er een nieuwe transformatie uit af, en hernoemt de kolom naar Tekst vóór scheidingsteken.

Blijf voorbeelden geven tot het klopt, klik dan op OK. De kolom hernoem je door te dubbelklikken op de kop, of via rechtsklik en Naam wijzigen.

Welke transformaties ondersteund zijn

Veel, maar niet alles.

Algemeen

• Voorwaardelijke kolom

Verwijzing

• Verwijzing naar een specifieke kolom, met transformaties voor bijsnijden, opschonen en hoofdlettergebruik

Tekst

• Combineren, met een mix van vaste tekst en volledige kolomwaarden
• Vervangen
• Lengte
• Extraheren: eerste tekens, laatste tekens, bereik, tekst voor een scheidingsteken, tekst na een scheidingsteken, tekst tussen scheidingstekens, lengte, tekens verwijderen, tekens behouden

Datum

• Dag, dag van de week, naam van de dag van de week, dag van het jaar, dag van de maand
• Maand, naam van de maand, dagen in de maand
• Kwartaal van het jaar, week van de maand, week van het jaar, jaar
• Leeftijd
• Begin en einde van het jaar, de maand, het kwartaal, de week en de dag

Tijd

• Uur, minuut, seconde, naar lokale tijd

Getal

• Absolute waarde, teken
• Optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, geheeltallig delen, modulo
• Kwadraat, derde macht, vierkantswortel, exponent, faculteit
• Natuurlijke logaritme, logaritme met grondtal 10
• Sinus, cosinus, tangens, arcsinus, arccosinus, arctangens
• Naar beneden afronden, naar boven afronden
• Is even, is oneven
• Omzetten naar getal, som, bereiken

R gebruiken in Power BI

Installeren

1. Power BI Desktop brengt R niet zelf mee. Installeer R gratis via CRAN (cran.r-project.org).
2. Neem de Windows-versie, want daar draait Power BI Desktop op.
3. Start de installatie.

‹›

1 / 4

R activeren in Power BI

Ga naar Bestand, Opties en instellingen, Opties, R-scripts, en controleer of de map van je R-installatie gekozen is.

Data ophalen

Ga naar SampleData.org en kies een dataset. Niet alle sets werken even goed. In dit voorbeeld wordt de set longley gebruikt.

‹›

1 / 4

Een grafiek plotten

Azure-integratie

Nuttige links

• De officiële Microsoft-documentatie over rapporten maken in Power BI. Let op: die staat vandaag op learn.microsoft.com. Oudere adressen met docs.microsoft.com werken niet meer.
• DAX Studio, voor het onderzoeken van trage query's: daxstudio.org
• Tabular Editor, voor modelbeheer op grotere schaal. Berekeningsgroepen kan je intussen ook rechtstreeks in Power BI Desktop maken (les 16).
• Wil je je kennis laten certificeren: het examen PL-300 (Microsoft Certified: Power BI Data Analyst Associate). Wie daarna verder wil in Microsoft Fabric, kijkt naar DP-600 (Fabric Analytics Engineer). Beide staan op learn.microsoft.com, met een studiegids.
• Het interactieve DAX-rapport van Microsoft met alle functies en hun gebruik. Je vindt het bij het lesmateriaal.

Q&A

Q

• Hoe kan ik een slicer loskoppelen van een bepaalde grafiek?
• Kan ik gepersonaliseerde lettertypes gebruiken in de PowerBi Desktop?
• Wat is het verschil tussen een rapport en een dashboard?
• Wat is het verschil tussen een gegevenssets en een werkmappen in de PowerBi Service?

A

• Hoe kan ik een slicer loskoppelen van een bepaalde grafiek?
• Selecteer de slicer.
• Ga naar het tabblad ‘Indeling‘.

• Klik in de groep ‘Interacties‘ op ‘Interacties bewerken‘: de knop wordt met een donkerdere achtergrond weergegeven als je hem geklikt hebt en het volgende pictogram wordt zichtbaar bij elk van de grafieken op de pagina.

Klikken op dit pictogram bij een specifieke grafiek koppelt hem los van de geselecteerde slicer.

• Kan ik gepersonaliseerde lettertypes gebruiken in de PowerBi Desktop?

Goed nieuws, yep, dat kan! Er zijn hier wel een paar stappen voor nodig.

Weet wel dat: – dit officieel (momenteel) geen supported feature is van PowerBi.– eigen lettertypes enkel weergegeven worden in de service als het lettertype ook daadwerkelijk op de machine van de eindgebruiker geïnstalleerd is.

• Maak een JSON-file van jouw PowerBi thema.
• Maak een copy van de file en verander het lettertype (fontFamily) naar jouw gewenste font.
• Kies jouw nieuwe JSON als thema.
• Maak een JSON-file van jouw PowerBi thema.

Voor jullie gemak, hier een voorbeeld JSON-file voor een LIGHT-thema. Je kan dit in een kladblok plakken, opslaan, anders benoemen en aanpassen als je wilt.

{ "name": "Sample Light Theme 1.1", "background": "#ffffff", "backgroundLight": "#ffffff", "backgroundNeutral": "#ffffff", "foreground": "#000000", "foregroundNeutralSecondary": "#535353", "foregroundNeutralTertiary": "#9b9b9b", "tableAccent": "#0c62fb", "dataColors": [ "#0c62fb", "#6da1fd", "#85b0fd", "#c2d8fe", "#9b9b9b", "#6e6e6e", "#3e3e3e", "#efbfbf" ], "good": "#0c62fb", "neutral": "#9b9b9b", "bad": "#efbfbf", "maximum": "#666666", "center": "#9b9b9b", "minimum": "#666666", "null": "#efbfbf", "textClasses": { "callout": { "fontSize": 28, "fontFace": "Segoe UI", "color": "#0c62fb" }, "title": { "fontSize": 14, "fontFace": "Segoe UI", "color": "#0c62fb" }, "largeTitle": { "fontSize": 14, "fontFace": "Segoe UI", "color": "#0c62fb" }, "header": { "fontSize": 12, "fontFace": "Segoe UI", "color": "#535353" }, "label": { "fontSize": 10, "fontFace": "Segoe UI", "color": "#535353" }, "lightLabel": { "color": "#3e3e3e" }, "largeLightLabel": { "color": "#3e3e3e" }, "smallLightLabel": { "color": "#3e3e3e" } }, "visualStyles": { "page": { "*": { "background": [ { "color": { "solid": { "color": "#ededed" } }, "transparency": 0 } ], "outspace": [ { "color": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "transparency": 0 } ], "outspacePane": [ { "backgroundColor": { "solid": { "color": "#ededed" } }, "foregroundColor": { "solid": { "color": "#3e3e3e" } }, "borderColor": { "solid": { "color": "#3e3e3e" } }, "transparency": 0, "titleSize": 18, "headerSize": 8, "fontFamily": "Segoe UI", "border": true } ], "filterCard": [ { "$id": "Applied", "backgroundColor": { "solid": { "color": "#0c62fb" } }, "foregroundColor": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "borderColor": { "solid": { "color": "#c2d8fe" } }, "inputBoxColor": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "transparency": 0, "textSize": 11, "fontFamily": "Segoe UI", "border": true }, { "$id": "Available", "backgroundColor": { "solid": { "color": "#c2d8fe" } }, "foregroundColor": { "solid": { "color": "#3e3e3e" } }, "borderColor": { "solid": { "color": "#c2d8fe" } }, "inputBoxColor": { "solid": { "color": "#c2d8fe" } }, "transparency": 0, "textSize": 10, "fontFamily": "Segoe UI", "border": true } ] } }, "*": { "*": { "*": [ { "responsive": true, "wordWrap": true, "fontSize": 10, "backColorPrimary": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "backColorSecondary": { "solid": { "color": "#ededed" } } } ], "title": [ { "show": true, "fontColor": { "solid": { "color": "#535353" } }, "background": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "alignment": "center", "fontSize": 12, "fontFamily": "Segoe UI" } ], "background": [ { "show": false, "color": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "transparency": 0 } ], "lockAspect": [{ "show": true }], "border": [ { "show": false, "color": { "solid": { "color": "#ffffff" } } } ], "visualTooltip": [{ "type": "Default" }], "stylePreset": [{ "name": "None" }], "datalabels": { "color": { "solid": { "color": "#0c62fb" } } }, "wordWrap": [{ "show": true }], "labels": [ { "show": true, "labelOrientation": "horizontal", "color": { "solid": {} }, "fillcolor": { "solid": {} }, "enableBackground": true } ], "categoryLabels": [ { "show": true, "labelColor": { "solid": {} } } ], "categoryAxis": [ { "showAxisTitle": true, "labelColor": { "solid": {} } } ], "valueAxis": [ { "showAxisTitle": true, "labelColor": { "solid": {} } } ] } }, "slicer": { "*": { "background": [ { "show": false, "color": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "transparency": 0 } ], "general": [ { "outlineColor": { "solid": {} }, "outlineWeight": 1, "orientation": "vertical", "responsive": true } ], "data": [ { "mode": "Basic", "relativeRange": "", "relativePeriod": "" } ], "selection": [ { "selectAllCheckboxEnabled": false, "singleSelect": true } ], "header": [ { "show": true, "fontColor": { "solid": { "color": "#c2d8fe" } }, "background": { "solid": {} }, "outline": "None", "textSize": 10, "fontFamily": "Segoe UI" } ], "items": [ { "fontColor": { "solid": { "color": "#0c62fb" } }, "background": { "solid": {} }, "outline": "None" } ] } }, "basicShape": { "*": { "general": [ { "outlineColor": { "solid": { "color": "#ffffff" } }, "outlineWeight": 0, "orientation": "vertical", "responsive": true, "background": { "solid": { "color": "#ffffff" } } } ], "border": [ { "show": false, "color": { "solid": { "color": "#ffffff" } } } ], "line": [ { "lineColor": { "solid": { "color": "#0c62fb" } }, "transparency": 0, "weight": 3, "roundEdge": 0 } ], "fill": [ { "show": true, "fillColor": { "solid": { "color": "#0c62fb" } }, "transparency": 0 } ], "rotation": [{ "angle": 0 }], "visualHeader": [{ "show": false }] } }, "waterfallChart": { "*": { "sentimentColors": [ { "increaseFill": { "solid": { "color": "#0c62fb" } }, "decreaseFill": { "solid": { "color": "#efbfbf" } }, "totalFill": { "solid": { "color": "#535353" } }, "otherFill": { "solid": { "color": "#c2d8fe" } } } ], "breakdown": [ { "maxBreakdowns": 8 } ] } }, "textbox": { "*": { "visualHeader": [{ "show": false }], "background": [ { "show": false, "color": { "solid": {} }, "transparency": 0 } ] } } } }

Rapportpagina met oorspronkelijke thema.

Nieuw thema

Soms wil je slechts een aantal zaken aanpassen. Dan hoeft jouw JSON-file niet zo uitgebreid te zijn. Om de kleuren en het lettertype aan te passen, volstaat volgende file:

• Maak een copy van de file en verander het lettertype (fontFamily) naar jouw gewenste font.

{"name": "Multimedi", "dataColors": [ "#9DD562", "#5E8239", "#D9F8B9", "#F2C80F", "#7B6604", "#F6E082", "#FE9666", "#A66999" ], "visualStyles": {"*": {"*": {"*": [{"fontsize":16,"fontFamily": "Montserrat", "color":{"solid":{}}}]}}}}

• Kies jouw nieuwe JSON-file als thema.

Ga naar het tabblad ‘Weergeven‘ en klik op de pijl naast de thema’s.

Kies ‘Bladeren naar thema’s‘ en navigeer naar de plaats waar jij jouw file opgeslagen hebt.

• Wat is het verschil tussen een rapport en een dashboard?

• Wat is het verschil tussen een gegevenssets en een werkmappen in de PowerBi Service?

Werkmappen zijn een speciaal type gegevensset. Maar u vraagt zich misschien af waarom Power BI een Excel-werkmap in sommige gevallen als een gegevensset en op andere momenten als een werkmap classificeert.

Het verschil wordt gemaakt als je werkt vanuit de service.

‹›

1 / 2

Als u de optie Gegevens ophalen gebruikt met Excel-bestanden, hebt u de mogelijkheid om het bestand te Importeren of te uploaden. Wanneer u de optie Verbinden kiest, wordt uw werkmap weergegeven in Power BI, precies zoals in Excel Online. Maar anders dan in Excel Online hebt u een aantal handige functies waarmee u elementen uit uw werkbladen direct aan uw dashboards kunt vastmaken.

U kunt uw werkmap niet in Power BI bewerken. Maar als u wijzigingen wilt aanbrengen, kunt u op Bewerken klikken en uw werkmap vervolgens bewerken in Excel Online of openen in Excel op uw computer. Eventuele wijzigingen worden opgeslagen in de werkmap op OneDrive.